Tôi thường không muốn đưa ra dự đoán về một xu hướng nào đó, nhưng tôi khá tự tin về dự đoán này: Trong vài thập kỷ nữa sẽ không còn nhiều người có thể viết.
Một trong những điều khá chắc chắn mà bạn sẽ nhận ra từ góc nhìn một nhà văn giỏi, đó là có rất nhiều người gặp khó khăn khi viết lách. Giống như các bác sĩ biết có bao nhiêu người lo lắng về một nốt ruồi trên da, hay những người giỏi lắp ráp máy tính biết có bao nhiêu người không làm được việc đó, các nhà văn cũng biết có bao nhiêu người cần giúp đỡ trong việc viết.
Lý do khiến nhiều người gặp khó khăn khi viết là vì về cơ bản, để viết tốt, bạn phải suy nghĩ mạch lạc, và suy nghĩ mạch lạc là một việc không hề dễ dàng.
Tuy nhiên, viết lách lại phổ biến trong nhiều công việc và công việc càng danh giá thì càng đòi hỏi phải viết nhiều hơn.
Hai lực tương tác mạnh mẽ nhưng đối lập này – kỳ vọng phổ biến về việc viết lách và sự khó khăn không thể giảm nhẹ của nó – tạo ra một áp lực khổng lồ. Đây là lý do tại sao ngay cả những giáo sư danh tiếng cũng đôi khi phải viện đến việc đạo văn. Điều khiến tôi ngạc nhiên nhất trong những trường hợp này chính là sự vụn vặt của những thứ họ đánh cắp. Thứ họ ăn cắp thường chỉ là những đoạn văn mẫu nhàm chán – những thứ mà bất kỳ ai có chút khả năng viết lách cũng có thể tạo ra mà không cần cố gắng gì. Điều đó có nghĩa là họ thậm chí còn không có khả năng viết lách ở mức cơ bản.
Cho đến gần đây vẫn chưa có lối thoát tiện lợi nào cho áp lực do những lực đối lập này tạo ra. Bạn có thể trả tiền để ai đó viết cho bạn hoặc đạo văn. Còn nếu bạn không thể bỏ tiền ra thuê hoặc đánh cắp từ ngữ, bạn phải tự mình viết. Và kết quả là hầu như mọi người được kỳ vọng sẽ viết đều phải học cách viết.
Lo lắng có thể không còn nữa. Trí tuệ nhân tạo (AI) đã mở ra thế giới này. Hầu như mọi áp lực phải viết đã tan biến. Bạn có thể để AI làm điều đó cho bạn, cả ở trường học và nơi làm việc.
Kết quả sẽ là một thế giới chia thành những người viết và những người không viết. Nhiều người có thể vẫn viết vì họ thích điều đó. Nhưng ranh giới giữa những người viết giỏi và những người không biết viết sẽ biến mất. Thay vì thế giới có những người viết giỏi, những người viết bình thường và những người không biết viết, sẽ chỉ có những giỏi và những người không biết làm công việc này.
Có tệ lắm không? Kỹ năng thường biến mất khi công nghệ làm chúng trở nên lỗi thời? Không còn nhiều thợ rèn, và có vẻ như đó không phải là vấn đề.
Đúng, tệ thật. Lý do là điều tôi đã đề cập trước đó: viết là suy nghĩ. Trên thực tế, có một loại suy nghĩ chỉ có thể thực hiện được bằng cách viết. Bạn không thể đưa ra quan điểm này tốt hơn Leslie Lamport: Nếu bạn suy nghĩ mà không viết, bạn chỉ nghĩ rằng mình đang suy nghĩ.
Vậy nên một thế giới chia thành write (viết) và write-nots (không viết) nguy hiểm hơn bạn nghĩ. Đó sẽ là một thế giới của think (nghĩ) và think-nots (không nghĩ). Tôi biết mình muốn ở nửa nào, và tôi cá là bạn cũng biết.
Tình huống này không phải là chưa từng có. Vào thời tiền công nghiệp, công việc của hầu hết mọi người khiến họ trở nên mạnh mẽ. Bây giờ, nếu bạn muốn trở nên mạnh mẽ, bạn hãy tập thể dục. Vậy nên vẫn có những người mạnh mẽ, nhưng chỉ có những người lựa chọn như vậy.
Viết lách cũng vậy. Vẫn sẽ có những người thông minh, nhưng chỉ có những người lựa chọn như vậy.
Tác giả: Paul Graham là một lập trình viên, nhà văn và nhà đầu tư. Năm 1995, ông và Robert Morris thành lập Viaweb, một công ty dịch vụ phần mềm. Viaweb đã được Yahoo mua lại vào năm 1998 và trở thành Yahoo Store