Trật tự truyền thông mới
Người chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ 2024 đã quay lưng với hầu hết báo chí chính thống (mainstream media).
Ngày nay, gần 70% người Mỹ có rất ít niềm tin hoặc không tin tưởng vào báo chí chính thống, theo Gallup, một công ty uy tín trong lĩnh vực thăm dò ý kiến công chúng. Số liệu này được tỷ phú Jeff Bezos, ông chủ của Amazon và của tờ báo danh tiếng Washington Post, dẫn lại trong bài xã luận của ông, khi giải thích lý do tờ Post sẽ không ủng hộ bất cứ ứng viên tổng thống nào trong cuộc bầu cử 2024.
Để hiểu được vì sao thông báo của tờ Post lại quan trọng, thì cần hiểu việc tuyên bố ủng hộ một ứng cử viên nào đó là truyền thống lâu năm của các tờ báo hàng đầu ở Mỹ. Không ủng hộ mới lạ, còn ủng hộ thì gần như đương nhiên. Thậm chí, The Economist là một tờ báo ở Anh mà trong truyền thống hoạt động của họ, cũng thường xuyên ra tuyên bố ủng hộ một ứng cử viên nào đó trong các kỳ bầu cử tổng thống Mỹ.
Washington Post đã đều đặn ra tuyên bố ủng hộ ứng viên tổng thống Mỹ từ năm 1976, chỉ trừ năm 1988, và tất cả đều là ứng viên đảng Dân chủ. Năm 2024 là năm đầu tiên Washington Post không làm điều này sau 36 năm.
Một trong những lý do khiến Jeff Bezos thấy rằng tờ Post không cần phải làm theo truyền thống nữa, đơn giản vì theo cuộc thăm dò của Gallup thì nghề báo hiện là một trong những nghề ít được tin cậy nhất. Điều đó cho thấy những gì các nhà báo đang làm rõ ràng là không hiệu quả.
Ai đó có thể đồng tình hoặc không đồng tình với Jeff Bezos, nhưng góc nhìn của vị doanh nhân – một trong những người giàu nhất thế giới, là như vậy.
“Thực tế là một nhà vô địch bất bại”, Bezos nói.
Người chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ 2024 đã quay lưng với hầu hết báo chí chính thống (mainstream media), tất nhiên là ngoại trừ báo chí cánh hữu ủng hộ ông.
Kênh truyền thông chính của ông là các nền tảng mạng xã hội, chủ yếu là Truth Social - mạng xã hội thuộc sở hữu của ông, và X/Twitter. Đặc biệt ông chọn xuất hiện trong một số chương trình Podcast, nổi bật là cuộc phỏng vấn kéo dài ba giờ trên “The Joe Rogan Experience”, một trong những chương trình podcast phổ biến nhất nước Mỹ.
Trước khi người Mỹ đi bầu cử, ứng cử viên của Đảng Dân chủ ít khi trả lời báo chí, nhưng bà đã chọn xuất hiện trên các Podcast như “All the Smoke”, “Unlocking Us”, và “Call Her Daddy”.
Một trật tự mới đã định hình. Ngày trước, một ông trùm tin tức như Rupert Murdoch hay William Randolph Hearst, có thể gây ảnh hưởng rất lớn đến chính trị thông qua hệ thống báo, đài thuộc sở hữu của họ. Nếu ai đó có tham vọng trở thành tổng thống thì chắc chắn không muốn bất hòa với Murdoch, và sẽ cần phải nói chuyện với ban biên tập của tờ New York Times. Trong nhiều thập kỷ, giới tinh hoa truyền thông và giới tinh hoa chính trị đã hòa trộn trong một mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, nếu không phải là trao đổi ân huệ, thì ít nhất cũng tìm được một liên minh ở cấp cao nhất.
Tuy nhiên, theo Hamish McKenzie - cựu nhà báo và là người đồng sáng lập Substack, giờ đây các ứng cử viên trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ 2024 không mấy bận tâm đến mối quan hệ với mainstream media. Thay vào đó, họ chuyển sang các chương trình podcast nổi tiếng trên mạng xã hội.
Podcast đang trở thành nguồn dữ liệu đầu vào cực kỳ phổ biến và được yêu thích ở Mỹ. Gần 100 triệu người Mỹ nghe Podcast mỗi tuần. Số người theo dõi chương trình của Joe Rogan nhiều gấp khoảng 30 lần số người xem CNN vào giờ vàng. Không giống như việc lướt qua nhiều kênh truyền hình khác nhau, việc chọn nghe Podcast nào là một hành động có chủ đích, nghĩa là về tâm lý học hành vi thì khán giả sẽ tham gia sâu vào nội dung chương trình.
Câu hỏi là vì sao Podcast đang lên ngôi?
* Trước hết đây là sự chuyển động nằm trong bối cảnh bùng nổ mạng xã hội. Podcast là loại hình phù hợp với mạng xã hội và ngược lại, kiểu “đúng người, đúng thời điểm”.
* Những người làm Podcast nổi tiếng trên mạng xã hội đa số là cựu nhà báo hoặc nghệ sĩ nổi tiếng. Tucker Carlson là một trường hợp điển hình. Vốn là người dẫn chương trình trò chuyện chính trị hàng đêm trên Fox News, sau khi bị hãng này sa thải, Tucker Carlson đã chuyển sang làm Podcast trên X và The Tucker Carlson Show đã sớm trở thành một trong những podcast chính trị có xếp hạng cao nhất ở Mỹ.
* Các cuộc trò chuyện thoải mái, gần gũi của Podcast tạo nên sức hấp dẫn với người xem. Đây là cảm giác tiếp nhận thông tin một cách thư giãn như khi bạn ngồi trong quán Hải Xồm với bạn bè. Phong cách trò chuyện nhiều khi quan trọng hơn nội dung. Nói chung là con người thích tán gẫu.
* Người nghe đăng ký các chương trình Podcast vì họ thích người dẫn chương trình và nghĩ rằng nội dung phù hợp với quan điểm của họ, thay vì đọc các cuộc phỏng vấn trên báo vì “báo thể hiện quan điểm của báo”.
* Với các khách mời tham gia Podcast, định dạng thoải mái cho phép họ thể hiện cá tính của mình: sẽ dễ dàng và vui vẻ khi nói về thể thao hơn là khi thảo luận về phúc lợi xã hội. Họ không cần phải sợ những câu hỏi khó. Và thời lượng của Podcast có thể dài tới 1-2 giờ đồng hồ, ít bị biên tập hơn so với trả lời báo chí.
Với các điểm mạnh trên, dễ hiểu vì sao ngày nay người ta nói “tôi vừa nghe một podcast thú vị” thay vì nói “tôi vừa đọc một bài phỏng vấn hay”.
Võ Văn Thành