Hamish McKenzie, cựu nhà báo và là người đồng sáng lập Substack - nền tảng trực tuyến cho phép xuất bản nội dung (newsletter), vừa có bài viết nhận xét về truyền thông cũ (báo chí) và mạng xã hội, đồng thời kêu gọi mọi người chuyển sang dùng... Substack như là một phương tiện truyền thông mới.
Theo McKenzie, trước đây, một ông trùm tin tức như Rupert Murdoch hay William Randolph Hearst, có thể gây ảnh hưởng rất lớn đến chính trị thông qua hệ thống báo, đài thuộc sở hữu của họ. Nếu ai đó có tham vọng trở thành tổng thống thì chắc chắn không muốn bất hòa với Murdoch, và sẽ cần phải nói chuyện với ban biên tập của tờ New York Times. Trong nhiều thập kỷ, giới tinh hoa truyền thông và giới tinh hoa chính trị đã hòa trộn trong một mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, nếu không phải là trao đổi ân huệ, thì ít nhất cũng tìm được một liên minh ở cấp cao nhất.
Tuy nhiên, thời thế đã thay đổi. Các ứng cử viên trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ 2024 là ông Donald Trump và bà Kamala Harris không cần phải quan tâm đến những mối quan hệ kể trên trong suốt cuộc vận động của họ. Thay vào đó, họ chuyển sang Joe Rogan và Call Her Daddy (các chương trình podcast nổi tiếng trên mạng xã hội), và tìm kiếm các buổi chụp hình thân thiện với những người có ảnh hưởng trên nhiều nền tảng khác nhau.
Còn hơn thế, tổng thống đắc cử Donald Trump thường xuyên “chọc tức” các phương tiện truyền thông truyền thống, gọi báo chí là “đám tin giả”.
Báo chí chính thống vẫn đưa tin về chính trị. Nhưng, nội dung chính trị được bàn tán nhiều nhất trên mạng xã hội và thực tế là phần lớn các cuộc thảo luận diễn ra trên X (trước đây là Twitter). Lý do là vì các nền tảng mạng xã hội lớn khác như Facebook, Instagram và Threads gần đây đã hạn chế nội dung thảo luận chính trị. Zuckerberg đã nhường mảng này cho Elon Musk.
Vậy Elon Musk đã làm gì với quyền lực đó? Hamish McKenzie nêu quan điểm rằng: “Elon Musk đã hành xử y như Rupert Murdoch và William Hearst, nhưng với tốc độ kinh khủng hơn”.
“Sự chuyển dịch quyền lực từ phương tiện truyền thông cũ sang phương tiện truyền thông xã hội, do đó, không phải là một sự chuyển dịch lớn. Nó chỉ là việc hoán đổi một nhóm người chơi này sang một nhóm người chơi khác. Zuckerberg đã chọn không sử dụng quyền lực của mình lần này, nhưng Elon Musk, một chủ sở hữu phương tiện truyền thông có nhiều xung đột lợi ích hơn El Chapo, thì không quá ngại ngùng. Ông ấy sử dụng X giống như Murdoch đã sử dụng Fox News. Và ông ấy khai thác sức mạnh nền tảng thuộc sở hữu của mình, tiếp cận hàng trăm triệu người, không chỉ để ủng hộ mà còn tích cực vận động cho một ứng cử viên—một ứng cử viên đã hứa sẽ trao cho ông ấy những quyền lực to lớn nếu ứng cử viên này thắng cử”, Hamish McKenzie viết.
“Chào mừng đến với The Elon Times (Thời báo Elon). Vẫn những mối quan tâm rối rắm cũ, vẫn những động cơ thống trị cũ, vẫn những cấu trúc quyền lực tinh hoa cũ—chỉ khác là lần này có thêm meme”.
Trong tờ The Elon Times, những “cây bút bình luận” và “người dẫn chương trình” ngôi sao không phải là Paul Krugmans hay Walter Kronkites. Thay vào đó, họ là những người có nền tảng đã bị thổi phồng bởi các thuật toán tìm kiếm của X. Ian Miles Cheong, Collin Rugg và Mario Nawfal hiện có nhiều ảnh hưởng hơn Anderson Cooper, Lester Holt và Maureen Dowd—miễn là họ vẫn được God King ưu ái.
Và người đàn ông ở vị trí cao nhất, chính là Elon, là biên tập viên chính, đưa các bài đăng của mình lên đầu trang tin tức của mọi người, chọn những bài đăng yêu thích để khuếch đại.
Elon Musk đã có những đóng góp đáng kinh ngạc cho thế giới. Ô tô của Tesla thực sự tuyệt vời và đã làm thay đổi hoàn toàn ngành công nghiệp ô tô. Những nhà khoa học tên lửa tài giỏi ở Boeing trước đây còn chưa nghĩ ra cách tái sử dụng tên lửa, nhưng SpaceX đã làm được; việc khám phá sao Hỏa giờ đây dường như nằm trong tầm tay. Ông cũng đang tiến gần đến những thành tựu đột phá trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và giao diện não-máy tính. Kể từ thời Steve Jobs, chưa có nhân vật nào có ảnh hưởng cách mạng đến kinh doanh và công nghệ như ông.
Và giờ đây, bất chấp những lời chỉ trích không ngừng nghỉ, ông ấy đang chiến thắng với X. Cuộc bầu cử năm 2024 đã kết thúc, và cuốn đi phần lớn vinh quang trước đây của phương tiện truyền thông truyền thống.
Elon, ông trùm truyền thông bán thời gian, đang tiến lên để thay thế Hearst, và X đã tự đổi chỗ cho CNN. Tuy nhiên, không giống như các ngành công nghiệp khác mà Elon đã chuyển đổi, theo những cách cơ bản nhất, với ngành truyền thông thì dường như không có gì quan trọng thay đổi. Chúng ta vừa đổi ông chủ cũ lấy một ông chủ mới. Dù Elon tung hô sức mạnh dân chủ hóa của X đến mức nào, thì thực tế ông ấy đang sử dụng nền tảng này như một công cụ để phục vụ cho lợi ích đảng phái của mình.
Từ các lập luận nêu trên, Hamish McKenzie nhấn mạnh sứ mệnh của Substack, một nền tảng trực tuyến được thiết kế nhằm nâng cao vị thế của các nhà văn và nhà sáng tạo nội dung, cung cấp cho họ một mô hình kết nối trực tiếp với bạn đọc.
Bạn có thể đọc toàn bộ bài viết của Hamish McKenzie tại đây.