Cuộc đời Mario Puzo, tác giả của 'Bố già'

Mario Puzo, tiểu thuyết gia và nhà biên kịch ăn khách nhất, người đã sáng tạo ra tác phẩm kinh điển ''Bố già''.

(Mario Puzo năm 1969 ở New York / Bernard Gotfryd / Getty Images)

Khi Puzo viết “Bố già” vào cuối những năm 1960, ông đã làm điều đó một cách miễn cưỡng. Hai cuốn tiểu thuyết đầu tiên của ông đã nhận được những đánh giá tích cực nhưng chỉ mang lại cho ông tổng cộng 6.500 đô la. Ở tuổi 45 và đang mắc nợ, ông nghĩ rằng cuộc đời mình đang đi xuống nhanh chóng với tư cách là một nhà văn.

Nhưng ông có một số câu chuyện yêu thích để kể về Mafia, và vì tiền, ông quyết định viết một cuốn sách về những người Mỹ gốc Ý trong các băng nhóm tội phạm có tổ chức. Theo lời kể của tác giả, ông đã nhận được rất ít sự khuyến khích từ các nhà xuất bản và chỉ nhận được khoản ứng trước 5.000 đô la. Tất cả đều không biết rằng khi cuốn sách được xuất bản vào năm 1969, nó đã trở thành một trong những thành công phi thường nhất trong lịch sử văn học và điện ảnh.

Cuốn tiểu thuyết này là cuốn sách bán chạy nhất số 1 tại Hoa Kỳ và nằm trong danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times trong 67 tuần. Đây cũng là cuốn tiểu thuyết phổ biến nhất ở Anh, Pháp, Đức và các quốc gia khác.

Sau đó, thành công tăng gấp ba lần khi Francis Coppola dựng phim. Với kịch bản của ông Puzo và ông Coppola, bộ phim đã tạo dựng được danh tiếng (cho đạo diễn, biên kịch và nhiều ngôi sao), kiếm được hàng triệu đô la, giành giải thưởng Viện hàn lâm cho các biên kịch, cùng nhiều giải khác, và trở thành bộ phim được trích dẫn nhiều nhất thời bấy giờ, với những cụm từ như ‘’một lời đề nghị mà ông không thể từ chối’‘ đi vào từ điển của người Mỹ.

Bộ phim đã vượt qua cuốn sách về mức độ phổ biến và sự đánh giá cao. Khi ra mắt vào năm 1972, Vincent Canby, trong bài đánh giá của mình trên tờ The New York Times, đã gọi đây là “một trong những biên niên sử tàn bạo và cảm động nhất về cuộc sống của người Mỹ từng được thiết kế trong giới hạn của giải trí đại chúng”.

Dẫn đầu bởi Marlon Brando trong vai Don Vito Corleone gia trưởng và Al Pacino trong vai người con trai Michael, người cuối cùng nắm quyền kiểm soát công việc kinh doanh của gia đình, gia đình Corleone đã vươn đến vị trí mà xã hội tôn trọng. Đây không chỉ là một bộ phim bi kịch xã hội đen; đó là bức chân dung toàn cảnh về một gia đình tận tụy với ý thức về giá trị của riêng mình cũng như bạo lực. Nó cũng là một lời bình luận về lòng tham trong xã hội tư bản.

Có lẽ khía cạnh đáng kinh ngạc nhất trong thành công của bộ phim là nó được lặp lại nhiều lần, vì ‘’Bố già’‘ đã tạo ra ‘’Bố già, Phần II’‘ (1974) và ‘’Bố già, Phần III’‘ (1990), cả hai đều được dựng từ kịch bản của ông Puzo và ông Coppola. Vào vai nhiều thành viên khác nhau của gia đình Corleone, các diễn viên Brando, Pacino và Robert De Niro đã có những màn trình diễn đáng nhớ nhất trên màn ảnh, cũng như Robert Duvall, James Caan và Diane Keaton trong các vai khác.

Khi gia đình Corleone bước vào ngôi đền huyền thoại, họ bị bao quanh bởi những mâu thuẫn. Họ là nhân vật phản diện hay anh hùng hay là sự kết hợp của cả hai? Don Vito Corleone và các con trai của ông đã bị sợ hãi và cả được ngưỡng mộ. Với sự giúp đỡ của ông Coppola, ông Puzo đã nhân cách hóa những con người mà trong các hình thức hư cấu và điện ảnh khác thường bị lên án và chửi rủa. Gia đình Corleone, trước hết, là một gia đình, và có một mối liên kết kéo dài qua các phần tiếp theo khi ngày càng nhiều người trên khắp thế giới bị câu chuyện của họ chạm đến.

Những tên gangster nghĩ rằng Puzo biết rõ thế giới tội phạm

Vì những hiểu biết sâu sắc về tội phạm và gia đình tội phạm của ông Puzo, người ta cho rằng ông đã viết từ kinh nghiệm trực tiếp. Nhưng một trong những điều kỳ lạ trong sự nghiệp của tác giả này là khi nói đến Mafia, ông thực sự là người ngoài cuộc. Như ông đã viết vào năm 1972 trong ‘’The Godfather Papers and Other Writings’‘, ‘’tôi xấu hổ khi thừa nhận rằng tôi đã viết ‘The Godfather’ hoàn toàn từ nghiên cứu. Tôi chưa bao giờ gặp một tên gangster thực sự. Tôi biết khá rõ về thế giới cờ bạc, nhưng chỉ thế thôi”.

Sau khi cuốn sách được xuất bản, ông đã được giới thiệu với một số tay gangster mà ông nói rằng “họ từ chối tin là tôi chưa bao giờ tham gia vào các hoạt động tội phạm”. Ông nói thêm, “Nhưng tất cả bọn họ đều yêu thích cuốn sách”. Và sau đó, họ cũng yêu thích bộ phim, mặc dù tác giả đôi khi nhận được than phiền rằng “Bố già” không hay đối với người Mỹ gốc Ý.

‘’Tôi ước mình đã viết hay hơn,’‘ ông nói. Puzo thích cuốn tiểu thuyết thứ hai của mình, ‘’The Fortunate Pilgrim,’‘ một cuốn tự truyện về gia đình người Mỹ gốc Ý nhập cư ở New York. Nhưng không thể phủ nhận rằng ‘’Bố già’‘ và gia đình Corleone đã thay đổi cuộc đời của tác giả và khiến ông trở thành một trong những tiểu thuyết gia nổi tiếng và giàu có nhất.

Mario Puzo sinh ra tại Hell’s Kitchen ở phía tây Manhattan. Cha mẹ ông là những người nhập cư Mỹ gốc Ý nghèo từ Naples (không phải từ Sicily như gia đình Corleone). Cha ông, một công nhân làm việc tại tuyến đường sắt Trung tâm New York, đã bỏ rơi gia đình khi Mario 12 tuổi, để lại vợ ông, Maria, nuôi bảy đứa con.

Tất nhiên là có những băng đảng trên đường phố New York, nhưng suốt tuổi thơ của mình, ông Puzo đã tránh xa chúng. Như ông nhớ lại sau này, mẹ ông thường bảo ông ở nhà vì “những điều tồi tệ chỉ xảy ra với con khi con ở bên ngoài đường phố”.

Trong lời tựa cho cuốn tiểu thuyết thứ hai của mình, ‘’The Fortunate Pilgrim’‘, ông Puzo nói rằng mẹ ông là hình mẫu cho Don Corleone, Bố già (nhân vật do Brando thủ vai và De Niro thủ vai). ‘’Mỗi khi Bố già mở miệng,’‘ ông viết, ‘’trong tâm trí tôi, tôi nghe thấy giọng nói của mẹ tôi.’‘ Ông nói rằng ‘’The Fortunate Pilgrim’‘ bắt đầu như một cuốn sách về chính ông nhưng đã bị nhân vật Lucia Santa chiếm mất vị trí - nhân vật dựa trên nguyên mẫu là mẹ của ông. ‘’Mẹ tôi là một người phụ nữ tuyệt vời, nhưng là một người khá tàn nhẫn’‘, ông chia sẻ.

Trong bộ phim truyền hình chuyển thể năm 1988 mang tên ‘’The Fortunate Pilgrim’‘, nhân vật Lucia Santa do Sophia Loren thủ vai.

Mario Puzo bắt đầu sự nghiệp viết lách ở thời phổ thông

Ông Puzo bắt đầu viết truyện khi còn học trung học và mơ ước theo đuổi sự nghiệp viết lách, nhưng khi còn trẻ, cùng với cha mình, ông đã làm việc cho Đường sắt trung tâm New York. Sau khi phục vụ trong quân đội ở Thế chiến II, ông theo học tại Cao đẳng New York và bắt đầu viết truyện ngắn.

Cùng thời điểm đó, ông Puzo đang viết cuốn tiểu thuyết đầu tay của mình, ‘’Dark Arena.’‘ Xuất bản năm 1955, tác phẩm kể về một cựu chiến binh Mỹ của Thế chiến II trở về Đức để tìm người tình cũ. Chín năm sau, ông xuất bản ‘’The Fortunate Pilgrim.’‘ Một nhà phê bình trong The New York Times Book Review gọi cuốn sách này là ‘’một tác phẩm kinh điển nhỏ’‘.

Năm 1960, Bruce Jay Friedman - một tiểu thuyết gia, nhà biên kịch, nhà viết kịch và diễn viên người Mỹ, thuê Puzo làm trợ lý biên tập cho một nhóm tạp chí dành cho nam giới (Male, Men, v.v.). Ông Puzo đã viết những câu chuyện hành động, nhiều câu chuyện trong số đó là phiên bản về các trận chiến trong Thế chiến thứ II.

Trong ký ức của Friedman, những gì liên quan đến Puzo đều có hai chữ “kích thước”. Đó là “kích thước” sự thèm ăn và đọc sách. “Tôi có một bức ảnh ông ấy ngồi trên ghế với không chỉ một mà là sáu tập sách trên đùi, làm ướt ngón tay và “nếm thử” từng tập’‘, ông Friedman nhớ lại, chia sẻ thêm về kích thước tiếng cười của ông Puzo, “luôn tràn đầy sự ngạc nhiên trước một số hành vi kỳ quặc của con người”.

Để nuôi sống bản thân và gia đình (vợ và năm đứa con) với tư cách là một nhà văn tự do, ông Puzo bắt đầu viết “Bố già”. Khi bản quyền sách bìa mềm bất ngờ được bán với giá 410.000 đô la, ông đã gọi điện cho mẹ mình. Bà hiểu lầm và nghĩ rằng ông nói là 40.000 đô la. Ông đã nói với bà 3 lần con số thực tế, và sau đó bà nói, “Đừng nói với ai cả”. Trước đó, mẹ ông đã hoài nghi về tác phẩm của ông. Sau “Bố già”, bà gọi ông là “một nhà thơ”.

Trong khi viết kịch bản cho bộ phim ‘’Bố già’‘ cùng với ông Coppola và giành được hai giải thưởng Viện hàn lâm, ông Puzo cũng là biên kịch cho các bộ phim khác (bao gồm ‘’Earthquake,’‘ ‘’Superman,’‘ ‘’Superman II’‘ và ‘’The Cotton Club’‘) và tiếp tục sự nghiệp của mình với tư cách là một tiểu thuyết gia.

Ông đã viết ‘’Fools Die’‘ vào năm 1978 (về cờ bạc ở Las Vegas) và bán bản quyền sách bìa mềm với giá 2,55 triệu đô la. Sau đó, ông quay lại một số chủ đề trong ‘’Bố già’‘ với ‘’The Sicilian’‘ vào năm 1984. ‘’The Sicilian’‘ được quay bởi Michael Cimino vào năm 1987. ‘’The Fourth K’‘, tiểu thuyết về một người anh em họ của Kennedy trở thành Tổng thống Hoa Kỳ vào thế kỷ tiếp theo. ‘’The Last Don’‘, được xuất bản vào năm 1996, đã được chuyển thể thành một loạt phim truyền hình dài sáu giờ vào năm sau.

Năm 1968, ông mua một ngôi nhà ở Long Island tại Bay Shore, qua nhiều năm đã mở rộng và cải tạo lại ngôi nhà này.

‘Tôi tự cho mình là một người nông dân Ý’

Trong một cuộc phỏng vấn với Camille Paglia trên tờ The Times năm 1997, ông Puzo nói, ‘’Tôi tự coi mình là một người nông dân Ý đang sống thoải mái trên trang trại nhỏ của mình’‘. Bốn trong số năm người con của ông sống gần đó.

Sau khi vợ của ông Puzo, Erika, qua đời năm 1978, y tá của bà, Carol Gino, trở thành bạn đồng hành của ông. Ngoài bà Gino, ông còn có năm người con: Virginia McLauglin, Eugene, Anthony, Joseph, tất cả đều sống ở Long Island, và Dorothy ở Los Angeles; chín người cháu; chị gái, Evelyn Murphy, và anh trai, Antony Cleri.

Trước khi mất (năm 1999), ông đã hoàn thành “Omerta”, một tiểu thuyết mà Random House dự định xuất bản vào mùa hè năm sau. Ông coi cuốn sách này là cuốn thứ ba trong bộ ba tác phẩm Mafia của mình (sau “Bố già” và “Ông trùm cuối cùng”).

Trong cuộc phỏng vấn với Paglia năm 1997, Puzo cho biết ông là “một nhà văn lãng mạn”. Ông cho rằng sự nổi tiếng của “Bố già” là do “sự vỡ mộng với hệ thống tư pháp Hoa Kỳ” cũng như sự khao khát mối quan hệ gia đình chặt chẽ.

“Tôi ghét bạo lực”, cha đẻ của “Bố già” nói.

(Mel Gussow/Nytimes)

Mario Puzo qua đời ngày 2/7/1999 tại nhà riêng ở Bay Shore, New York (Mỹ), hưởng thọ 78 tuổi. Người đại diện của ông, Neil Olson, cho biết nguyên nhân là do suy tim mà không giải thích thêm.