Cách New York Times đưa tin về thông điệp liên bang của tổng thống
Hầu hết báo chí lớn trên thế giới, bao gồm Việt Nam, đều tường thuật trực tiếp bài phát biểu Thông điệp Liên bang của tổng thống Trump sáng 25/2/2026.
Dài 107 phút, bài phát biểu của ông Trump năm nay là diễn văn Thông điệp Liên bang dài nhất do bất kỳ tổng thống nào thực hiện theo thống kê kể từ năm 1964. Nhiều đời tổng thống chỉ nói trên dưới 50 phút, nghĩa là bằng một nửa ông Trump.
Một đặc điểm trong các phát biểu của ông Trump là ông thường xuyên nói ngoài văn bản chuẩn bị sẵn, điều này tạo nên sự thú vị nhưng cũng là thách thức với giới truyền thông trong việc tường thuật, sẵn sàng cho mọi tình huống có thể xảy ra.
New York Times đã huy động hơn 50 nhà báo đưa tin về sự kiện, bao gồm hai phóng viên và bốn nhiếp ảnh gia có mặt bên trong hội trường của Hạ viện, nơi tổng thống sẽ phát biểu. Những người còn lại, bao gồm cả trưởng văn phòng Washington của báo, tập trung tại một phòng làm việc để xem trên màn hình lớn. Họ bàn luận về những gì đang xem và đưa ra quyết định ngay lập tức.
Biên tập viên phụ trách chiến dịch thông tin của New York Times là Elizabeth Kennedy, trưởng nhóm phóng viên của tờ báo tại Nhà Trắng. Bà gia nhập The Times vào năm 2021, sau khi chuyển đến Washington năm 2017 để làm phó trưởng văn phòng cho hãng tin The Associated Press. Trước đó, bà từng là phóng viên thường trú nước ngoài và trưởng văn phòng của AP tại châu Phi, Trung Đông và châu Á.
Việc chọn một nhân sự có nhiều kinh nghiệm và biết cách xử lý tốt trong những tình huống căng thẳng cho thấy New York Times đặc biệt coi trọng tầm quan trọng của sự kiện cũng như việc đưa tin về sự kiện này.
Theo nhà báo Elizabeth Kennedy, báo chí thường nhận được bản sao bài phát biểu trước khi sự kiện diễn ra, song tùy thuộc theo năm và tổng thống, có những năm chỉ vài phút trước khi tổng thống đọc diễn văn. Vì vậy, để tường thuật tốt sự kiện thì phải tập trung vào những gì tổng thống nói chứ không phải bản sao bài phát biểu; chú ý xem tổng thống có bám sát kịch bản và tập trung vào các vấn đề được quan tâm như kinh tế, chi phí sinh hoạt hay không.
Các nhà báo sẽ tìm kiếm những điểm gây bất ngờ hoặc giúp làm sáng tỏ thêm suy nghĩ hay ưu tiên của tổng thống. Họ không bước vào chiến dịch thông tin với suy nghĩ từ trước là sẽ bỏ qua điều gì. Đôi khi, vì áp lực thời gian quá lớn, họ có xu hướng muốn lên kế hoạch chi tiết cho mọi thứ trước khi sự kiện diễn ra. Nhưng thực tế là các nhà báo phải linh hoạt và phản ứng theo diễn biến.
Luôn có những khoảnh khắc buộc nhóm tường thuật phải thật tỉnh táo và phản ứng nhanh. Ví dụ, vào năm 2020, tổng thống Trump phát biểu trước Quốc hội ngay sau khi ông bị Hạ viện luận tội. Năm đó, chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi đã xé bản sao bài phát biểu của tổng thống ngay trước ống kính máy quay.
New York Times phân công một phóng viên chuyên ghi lại “không khí” trong phòng họp, bởi điều đó thường phản ánh rất rõ tình hình tại thời điểm cụ thể. Đối với người xem ở nhà, đôi khi rất khó để nhìn thấy hoặc cảm nhận được bầu không khí trong khán phòng, vì vậy New York Times cố gắng thực hiện riêng một bài viết chỉ tập trung vào khía cạnh này.
Nguyên tắc cơ bản khi đưa tin về một bài phát biểu lớn, theo bà Elizabeth Kennedy, là “bạn phải nhanh, chính xác và nắm bắt được những chủ đề chính ngay tại thời điểm diễn ra”. Tuy nhiên, bạn cũng cần có chuyên môn để phân tích sâu hơn và giúp người đọc hiểu được ý nghĩa thực sự của sự việc. Sẽ rất khó để “nhảy vào” đưa tin kiểu này nếu không có nền tảng kiến thức và kinh nghiệm vững chắc.
Nhiều tờ báo lớn của thế giới thực hiện việc kiểm chứng thông tin các nội dung trong diễn văn của tổng thống với độ trễ chỉ vài phút, thậm chí là kiểm chứng trực tiếp theo thời gian thực. New York Times cũng thực hiện việc này với một nhóm phóng viên chuyên trách từng lĩnh vực, những người nắm rất rõ các vấn đề và có kiến thức tốt.
Với sự chuẩn bị công phu, bạn đọc truy cập New York Times có thể xem trực tiếp bài phát biểu của tổng thống qua video, hoặc đọc các box thông tin cập nhật kèm giải thích và kiểm chứng, bình luận của chuyên gia, phản ứng của những nhân vật quan trọng về nội dung liên quan, miêu tả không khí trong hội trường của Hạ viện cũng như phỏng vấn nhân vật từ nơi diễn ra sự kiện.
Ngoài ra còn có bài viết kiểm chứng thông tin nội dung trong phát biểu của tổng thống; bài viết giải thích vì sao nhiều nghị sĩ đảng Dân chủ mặc đồ trắng đến dự sự kiện; khách mời đến dự sự kiện là những ai (sự khác biệt trong khách mời của đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa)…
Tất nhiên, các tờ báo dù cố gắng khách quan nhất có thể khi đưa tin về sự kiện thì cũng dưới sự ảnh hưởng quan điểm chung của báo. Cách New York Times đưa tin sẽ khác Fox News.
Võ Văn Thành