Các tác giả: Hãy luôn mang theo một cuốn sổ tay
Một nhà phê bình ẩm thực của tờ Times không có máy tính xách tay để viết bài khi biết tin vị đầu bếp nổi tiếng vừa qua đời. Nhưng ông có cuốn sổ ghi chép.
Pete Wells, nhà phê bình ẩm thực chính của tờ The New York Times, đang đi nghỉ và nghe tin đầu bếp nổi tiếng David Bouley đã qua đời.
Ông Wells cảm thấy có trách nhiệm phải viết về di sản của người đầu bếp, nhưng có một vấn đề: Ông đã không đóng gói máy tính xách tay trong hành lý đi nghỉ của mình. Thật may, ông có một tập giấy ghi chép tốc ký.
Vì vậy, ông Wells đã quay lại với cách cũ và viết một bài đánh giá về đầu bếp Bouley bằng bút và giấy. Đối với ông, đó là một bài tập mới mẻ, và đối với độc giả, đó là một cái nhìn sâu sắc về công việc của một nhà báo.
Trao tặng cho đầu bếp “sự vinh danh xứng đáng”
Khi một diễn viên qua đời, tờ The Times có thể nói với độc giả rằng, “Hãy xem những đoạn clip này để thấy điều gì đã khiến Chita Rivera trở nên hấp dẫn đến vậy.”
Nhưng khi một đầu bếp qua đời, chúng ta không thể nói, “Ăn năm món khai vị này.” Hầu hết những gì đầu bếp tạo ra đều không còn chỉ sau vài phút. Không có cách nào để trải nghiệm một bữa ăn được nấu cách đây 20 năm. Nhưng nếu bạn từng ở đó, bạn có thể kể cho ai đó nghe nó như thế nào. Ông Wells nghĩ có thể làm điều đó cho những độc giả chưa bao giờ được nếm thử món ăn của David Bouley.
Nhà phê bình ẩm thực này vốn không viết bài mỗi khi một đầu bếp qua đời, nhưng với ông thì Bouley là một đầu bếp phi thường. Vì vậy, mặc dù không mang theo máy tính xách tay, nhưng ông Wells biết mình phải viết một cái gì đó. Nhà phê bình muốn đảm bảo rằng người đầu bếp ấy được vinh danh xứng đáng.
Lúc đó, ông Wells không chắc tại sao mình lại mang theo một cuốn sổ ghi chép tốc ký, nhưng ông cảm thấy may mắn vì đã làm vậy.
Bắt đầu lần thứ hai
Đoạn văn đầu tiên ông Wells viết là một khởi đầu sai lầm. Ông đã thử viết về bữa ăn cuối cùng tại nhà hàng David Bouley, vào năm 2018, cũng là lần cuối cùng ông Wells gặp đầu bếp David Bouley. Đêm đó đáng nhớ vì nhiều lý do. Ông Wells đã đưa một người bạn rất quan tâm đến các loại thực phẩm lành mạnh tới nhà hàng, và đây đã trở thành chủ đề chính của bữa ăn. Trong suốt bữa tối, họ đã thảo luận về dầu hạt thìa là đen và các thành phần khác mà ông Bouley tin là tốt cho sức khỏe con người.
Sau khi viết được vài câu, ông Wells nhận ra rằng phải mất hàng trăm từ mới đi đến được vấn đề chính, bất kể vấn đề chính là gì. Vì vậy, ông bắt đầu lại. Khi viết trên máy tính xách tay, ông xóa những chỗ mở đầu sai hướng sau khi đã xác định được mình sẽ viết như thế nào. Còn lúc đó, ông thậm chí không thèm gạch bỏ câu nào trong đoạn viết vừa xong, vì rõ ràng là ông cần phải bắt đầu hoàn toàn khác.
Đó là lúc nhà phê bình tìm ra đoạn mở đầu, hay phần “dẫn nhập,” nhanh chóng đi thẳng vào trọng tâm: Trong mọi việc ông làm và mỗi lần bạn nói chuyện với ông, đầu bếp Bouley luôn “tuôn ra một dòng thác ý tưởng, niềm tin, lý thuyết, nghiên cứu dinh dưỡng, phương pháp bảo quản men vi sinh, lịch sử dân tộc học và những kế hoạch tận dụng tất cả kiến thức này để cải thiện sức khỏe và cứu sống con người thông qua các nhà hàng.” Ông Wells cố gắng tái hiện cảm giác như bị cuốn vào một chuyến tàu lao nhanh khi trò chuyện với đầu bếp Bouley.
Viết bằng công cụ yêu thích
Chiếc bút ông Wells mang theo, một cây Pilot G-2, là một trong những công cụ yêu thích của ông để viết hằng ngày. Nó lướt nhẹ nhàng trên giấy, đi chính xác theo ý muốn, và mực không lem, nghĩa là mọi lỗi sai hay chữ viết cẩu thả đều hoàn toàn do người dùng. Cây bút này có thể đưa ông Wells vào trạng thái tập trung cao độ, không bị xao nhãng, trạng thái mà các nhà tâm lý học gọi là “dòng chảy” (flow). Điều này rất khó đạt được khi viết trên laptop. Trong bản thảo đầu tiên, tôi không chia đoạn; tôi phải tự tay thêm các ký hiệu ngắt đoạn để chia nhỏ văn bản. Tôi thề rằng mình viết tay còn nhanh hơn, vì không bị internet mời gọi từ cửa sổ trình duyệt bên cạnh.
Dựa vào ký ức, không phải nguồn tài liệu
Việc bị hạn chế truy cập internet buộc ông Wells phải tập trung vào ký ức, ấn tượng và quan điểm cá nhân. Nếu nhà phê bình có thể đọc tất cả những gì The Times từng viết về đầu bếp Bouley, những chi tiết và sự kiện đó có thể sẽ thu hút sự chú ý của ông và làm ông chậm lại. Nhà văn luôn có xu hướng trì hoãn việc đối mặt với câu tiếp theo.
Ông Wells phải tin rằng tất cả các thông tin thực tế mà ông muốn tra cứu sẽ xuất hiện trong bài cáo phó về đầu bếp Bouley, bài mà đồng nghiệp của ông, Julia Moskin, đang viết. Nhiệm vụ của ông Wells là đặt công việc của ông ấy vào một bối cảnh phù hợp — kể cho mọi người nghe cảm giác như thế nào khi dùng bữa tại một trong những nhà hàng của vị đầu bếp này.
Đọc Bài Viết Lên Màn Hình
Ông Wells đã viết nửa đầu bài viết mà không cần dàn ý. Ông chỉ đơn giản là theo dòng suy nghĩ của mình. Sau đó, ông nghỉ ngơi để đi ngủ, để lại ghi chú về những gì ông muốn viết vào buổi sáng: sự quyến rũ của các nhà hàng của vị đầu bếp, cách chúng kích thích nhiều thứ chứ không chỉ là vị giác. Cuối cùng, nhà phê bình đã tìm được chỗ để sử dụng những chi tiết kể chuyện mà ông đã loại bỏ khỏi phần mở đầu.
Sau khi viết và chỉnh sửa bản thảo bằng tay với các ký hiệu biên tập, ông Wells đọc lại và nhập nó vào ứng dụng Ghi chú trên điện thoại. Cách làm này rất hiệu quả, chỉ xảy ra một vài lỗi đánh máy, bao gồm việc viết sai tên ông Bouley, một cái tên mà ứng dụng không bao giờ học được cách viết đúng. Sau đó, ông Wells gửi email bản nháp đến Patrick Farrell, biên tập viên ở mảng Ẩm thực. Anh ấy đã đọc, chỉnh sửa và họ xuất bản bài viết lên mạng.
(Pete Wells/Nytimes)