Bản quyền truyền hình Olympic
Nhiều nước ở Đông Nam Á có bản quyền truyền hình Olympic 2024. Nhưng Việt Nam thì không.
Đội bóng yêu thích Argentina vào tứ kết Olympic. Đọc tin xong mới nhớ ra là lần này Việt Nam không có bản quyền Olympic, nên muốn xem đội trẻ Argentina đá đấm như thế nào, và rất nhiều nội dung thi đấu hay ho khác ở Thế vận hội nữa, cũng đành chịu.
Olympic, nơi tranh tài của những gương mặt thể thao giỏi nhất thế giới, đang diễn ra sôi nổi. Mở các tờ báo điện tử những ngày này luôn thấy tin tức Olympic chiếm khoảng 2 đến 3 tin trong số những tin bài được đưa lên vị trí cao (thường chỉ 19-20 tin), cho thấy đây là một trong những chủ đề ưu tiên của báo chí Việt Nam. Nhưng đó chỉ là những tin “nguội” vì chúng ta không có bản quyền truyền hình trực tiếp.
Lễ khai mạc Olympic nhận nhiều tranh luận, thậm chí là kêu gọi tẩy chay vì hình ảnh bị cho phản cảm. Tuy nhiên vì không có bản quyền nên có lẽ rất ít người Việt được xem trực tiếp và trọn vẹn 3-4 tiếng đồng hồ lễ khai mạc này. Tôi nằm trong số đó nên xin không làm thầy bói xem voi.
Theo một số cơ quan truyền thông, Thái Lan phải chi 280 tỷ đồng để sở hữu bản quyền truyền hình Olympic Paris 2024. Nếu mức giá này là tương đối chính xác thì cho dù Việt Nam đàm phán được mức giá thấp hơn, cũng phải đâu đó trên dưới 200 tỷ đồng. Có thể khẳng định ngay đây là số tiền cực lớn với hầu hết, nếu không muốn nói là với tất cả, cơ quan truyền thông ở nước ta.
Theo số liệu công khai, các báo điện tử hàng đầu ở Việt Nam (chỉ vài ba đơn vị) hiện nay doanh thu ước trung bình mỗi báo khoảng vài trăm tỷ đồng mỗi năm. Vậy nên việc chi 1/2 hay 1/3 số doanh thu hàng năm cho bản quyền một sự kiện lớn là bất khả thi.
Với các nhà đài, tổng doanh thu phát thanh, truyền hình năm 2022 đạt hơn 15.000 tỷ đồng. Trong đó chỉ 3 đài phát thanh truyền hình doanh thu trên 1.000 tỷ đồng, 4 đài doanh thu trên 100 tỷ đồng. Đa số các đài còn lại doanh thu chỉ từ 2 tỷ đồng đến dưới 20 tỷ đồng.
Như vậy, ngay cả với các nhà đài doanh thu lớn nhất thì bản quyền truyền hình Olympic cũng là một điều gì đó xa xỉ.
Đây phải chăng là lý do khiến người hâm mộ Việt Nam thường khá hồi hộp với câu chuyện bản quyền, mỗi khi đến kỳ World Cup, Euro hay Olympic. Chúng ta thường thở phào “có bản quyền rồi” vào phút 90, ngoài lý do kỹ thuật đàm phán (kéo đến phút cuối để có giá tốt hơn), vấn đề cuối cùng vẫn là vấn đề đầu tiên… tiền đâu.
Kỳ Olympic gần nhất ở Tokyo, Việt Nam có bản quyền truyền hình vào những ngày cuối trước khi khai mạc. Còn kỳ này thì bó tay!
Có nhiều cách để một nhà đài sở hữu bản quyền truyền hình các sự kiện lớn, ngoài bỏ tiền túi ra thì có thể từ hỗ trợ của nhà nước hoặc tập đoàn nào đó. Trong khu vực Đông Nam Á, nhiều nước đã có bản quyền truyền hình Olympic như Thái Lan, Malaysia, Singapore hay Indonesia… Dù bằng cách nào thì có lẽ một nền kinh tế báo chí khỏe mạnh vẫn là yếu tố quyết định. Các thống kê như chúng ta là một quốc gia xếp hạng 15 thế giới về số dân, nền kinh tế có quy mô lớn thứ 35 của thế giới, không có ý nghĩa quyết định trong câu chuyện cụ thể này. Vì thực tế đến cuối ngày chúng ta không có truyền hình trực tiếp Olympic để xem.
Kinh tế báo chí là một câu chuyện lớn. Bản quyền truyền hình Olympic chỉ là vấn đề cụ thể, nhưng ở mức độ nào đó phản ánh một phần bức tranh rộng hơn. Với sự phát triển của các nền tảng mạng xã hội hiện nay, liệu trong tương lai gần Facebook hay Youtube sẽ mua bản quyền truyền hình sự kiện lớn để phát trên nền tảng của họ?
Võ Văn Thành