Tại The New York Times, cuộc chiến này đã thúc đẩy một sự huy động báo chí trên nhiều châu lục, nơi các phóng viên và biên tập viên phối hợp với nhau để thu thập sự thật, đánh giá các đoạn video và cố gắng hiểu rõ hơn sự hỗn loạn đang diễn ra.

Đây là một công việc đầy thách thức và phức tạp.

“Bạn phải xác định xem cần những ai có mặt tại hiện trường; ai sẽ xử lý tin nóng; ai sẽ phụ trách các bài phân tích sâu; chúng ta sẽ phối hợp với bộ phận ảnh, video, âm thanh, đồ họa như thế nào,” Adrienne Carter, một biên tập viên cấp cao của Ban Quốc tế tại The Times, người đang dẫn dắt việc đưa tin về cuộc chiến từ London, cho biết. “Chúng tôi điều chỉnh nguồn lực để đảm bảo có thể bao quát toàn bộ cuộc xung đột.”

Tôi đã trò chuyện với Adrienne để hiểu rõ hơn về nỗ lực này, vốn cũng có sự tham gia của các phòng tin tức của chúng tôi ở New York, Washington và Seoul.

Dưới đây là những trích đoạn đã được biên tập từ cuộc trò chuyện của chúng tôi.

Trong một năm thông thường, The Times đưa tin trực tiếp từ khoảng 160 quốc gia. Chúng tôi rất coi trọng việc chứng kiến các sự kiện khi chúng diễn ra và trò chuyện với những người đang sống trong hoàn cảnh đó. Nhưng hiện tại chúng tôi không có phóng viên ở Iran. Vì sao lại như vậy? Và làm thế nào để chúng tôi có được thông tin đáng tin cậy từ bên trong đất nước này?

Iran, giống như một số quốc gia khác, áp đặt những hạn chế rất nghiêm ngặt đối với việc tiếp cận của các nhà báo. Trong vài năm qua, chúng tôi chỉ có hai hoặc ba thị thực để vào nước này. Không phải trong thời gian các cuộc biểu tình gần đây. Không phải trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày mùa hè năm ngoái. Chúng tôi có được một thị thực vào thời điểm cuộc bầu cử tổng thống Iran năm 2024 và sau cuộc chiến gần đây. Việc tiếp cận bị kiểm soát rất chặt chẽ. Bạn sẽ có một người giám sát do chính phủ chỉ định. Bạn có phiên dịch. Họ luôn biết bạn đang đi đâu vào mọi thời điểm.

Chúng tôi có một đội ngũ phóng viên, nhiều người trong số họ nói được tiếng Ba Tư. Nhiều người từng đến đó hoặc từng sống ở đó. Họ tận dụng mọi mối quan hệ — từ nguồn tin chính phủ đến những liên hệ khác mà họ đã gặp và xây dựng trong nhiều năm. Họ cũng cố gắng tìm hiểu từ những người dân bình thường đang sống ở đó. Mỗi khi có một sự kiện lớn xảy ra, bạn có thể phải gọi cho hàng trăm người với hy vọng nói chuyện được với một người. Và đó là còn giả định rằng internet và điện thoại vẫn hoạt động ở Iran — nơi mà chúng thường bị chính phủ cắt trong những thời điểm nhạy cảm.

Tư liệu hình ảnh cũng rất quan trọng trong những thời điểm như thế này — đặc biệt là các hình ảnh đã được xác minh. Chúng tôi làm việc rất chặt chẽ với nhóm Visual Investigations để xem có những nội dung do người dùng tạo ra hay hình ảnh vệ tinh nào có thể sử dụng được.

Mọi thứ đều rất phức tạp. Đây là một trong những nơi khó đưa tin nhất trên thế giới.

Cuộc xung đột này không có sự tham gia của quân đội Mỹ trên mặt đất — ít nhất là cho đến thời điểm hiện tại. Chúng tôi đang đưa tin về các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái trên một khu vực rất rộng lớn. Các quan chức khác nhau lại quy trách nhiệm cho những nhóm khác nhau. Làm thế nào để chúng ta xác định điều gì thực sự đang diễn ra?

Bạn phải kiểm chứng sự thật ngay tại thời điểm đó. Tôi nghĩ chúng tôi khá thẳng thắn về những gì chúng tôi biết và những gì chúng tôi chưa biết. Khi bạn lần đầu đưa tin về một sự việc, việc ghi rõ nguồn tin đặc biệt quan trọng. Thông tin này đến từ đâu? Làm sao chúng ta biết điều đó — hoặc không biết? Đôi khi chúng tôi không đăng tải những thông tin đã được đưa ra trong các tuyên bố chính thức vì chúng tôi có lý do để tin rằng chúng không chính xác.

Mỗi giờ lại có quá nhiều sự kiện diễn ra ở nhiều quốc gia — các hoạt động quân sự, thiệt hại về con người, sự tàn phá, chính trị, những hành động hậu trường. Làm thế nào để quyết định nên tập trung vào điều gì? Nhiều độc giả thường tự hỏi liệu có một danh sách ưu tiên hay không.

Khi một cuộc chiến bắt đầu, gần như mọi thứ đều quan trọng. Bạn phải đưa tin về tất cả những gì có thể, và thực hiện điều đó bằng nhiều cách khác nhau. Bạn cập nhật diễn biến chiến sự theo thời gian thực — hết bản cập nhật này đến bản cập nhật khác — đồng thời cũng dừng lại và tự hỏi: “Không phải độc giả nào cũng theo dõi từng chi tiết nhỏ. Vậy chúng ta có thể cung cấp một bài viết tổng quan không?” Bạn có thể làm một mục “Những điều cần biết”, hoặc một bài giải thích về một chủ đề.

Sau đó bạn tìm những cách phân tích sâu hơn để tiếp cận câu chuyện — để hiểu bối cảnh và câu chuyện phía sau. Bạn đang phục vụ nhiều nhóm độc giả khác nhau.

Khi câu chuyện tiếp tục phát triển, bạn tìm kiếm những bước ngoặt và sự thay đổi: nó đang diễn biến như thế nào, đang mở rộng ra sao. Bạn cố gắng vẽ nên bức tranh rộng lớn hơn, tìm ra các chủ đề và những biến chuyển.

Một số độc giả cho rằng ban đầu chúng tôi đã xem nhẹ vụ tấn công chết người vào một trường học ở miền nam Iran so với cách chúng tôi đưa tin về các cuộc tấn công của Iran vào Israel. Bạn nhìn nhận điều đó như thế nào?

Vụ tấn công vào trường tiểu học ở Iran khiến nhiều trẻ em thiệt mạng đã là ưu tiên đưa tin ngay từ đầu. Khi chúng tôi nhận thức được vụ tấn công và quy mô của nó, các phóng viên đã cố gắng xác định gia đình các nạn nhân và những nhân chứng của thảm kịch.

Hình ảnh vệ tinh, các bài đăng trên mạng xã hội và những video đã được xác minh là những nguồn tư liệu cực kỳ quan trọng. Một tập hợp bằng chứng do nhóm Visual Investigations của chúng tôi thu thập cho thấy một tên lửa của Mỹ đã đánh trúng ngôi trường, trái ngược với tuyên bố của Tổng thống Trump.

Tuy nhiên, chúng tôi không có mặt trực tiếp tại Iran. Việc liên lạc trong nước rất hạn chế. Vì vậy việc đưa tin sẽ luôn khó khăn và chậm hơn so với những nơi như Israel và Lebanon, nơi chúng tôi có phóng viên tận mắt chứng kiến những gì đang xảy ra.

Nếu nhìn vào vụ tấn công ở Israel — vụ mà bạn đang so sánh — chúng tôi có thể lái xe đến đó. Nó chỉ cách Jerusalem khoảng 20 phút. Chúng tôi có thể nói chuyện với các nhân chứng. Chúng tôi hiểu rõ hơn vì chúng tôi có thể có mặt tại đó.

Vụ tấn công vào trường học là điều khó tưởng tượng nổi. Đây là một sự kiện đòi hỏi và xứng đáng với việc đầu tư nguồn lực để đưa tin. Chúng tôi vẫn đang tiếp tục nỗ lực liên lạc với những người có thể nói chuyện với chúng tôi về vụ tấn công và tìm hiểu về những đứa trẻ đã thiệt mạng. Đây là một ưu tiên.

Đôi khi chỉ một dòng tiêu đề cũng có thể gây ra tranh cãi trên mạng và các cuộc biểu tình ngoài đường phố, như chúng ta đã thấy trong việc đưa tin về cuộc chiến Israel–Hamas. Làm thế nào để chúng ta quyết định những từ ngữ ít ỏi đó?

Chúng tôi dành rất nhiều thời gian cho tiêu đề. Chúng tôi suy nghĩ cẩn thận về thông điệp mình muốn truyền tải. Trong những thời điểm khó khăn, chúng tôi càng chậm rãi và thận trọng hơn.

Ví dụ, chúng tôi đã chuẩn bị trong nhiều tuần cho khả năng Hoa Kỳ tấn công Iran. Đã có nhiều dấu hiệu. Chúng tôi đã đưa tin về điều đó. Tổng thống Trump đã đe dọa tấn công ngay cả khi các nỗ lực ngoại giao vẫn đang tiếp diễn.

Chúng tôi đã chuẩn bị sẵn sàng. Sự xác nhận đầu tiên về cuộc tấn công mà chúng tôi có được là từ quân đội Israel. Không có xác nhận rằng Hoa Kỳ đã tham gia. Vì vậy tiêu đề đầu tiên chỉ nói rằng quân đội Israel đã tấn công Iran. Và chúng tôi đang cố gắng xác định liệu Hoa Kỳ có liên quan hay không. Chúng tôi biết họ đang ở trong khu vực. Chúng tôi biết đây vốn được dự định là một chiến dịch do Mỹ dẫn đầu. Nhưng đó chưa phải là điều chúng tôi có thể nói vào lúc đó. Tôi khá chắc rằng trong giờ đầu tiên, có thể là hai giờ đầu, chúng tôi đã có khoảng sáu phiên bản tiêu đề khác nhau dựa trên thông tin có được.

Chúng tôi hiểu rằng mọi người muốn chúng tôi đưa tin nhanh hơn. Nhưng chúng tôi phải dựa trên những gì đã được xác minh tại từng thời điểm và di chuyển nhanh nhất có thể để đảm bảo tính chính xác và quy trách nhiệm cho các bên khi chúng tôi đủ cơ sở đưa tin.

Một số độc giả đặt câu hỏi về lựa chọn ngôn ngữ của chúng tôi — dùng câu bị động hay chủ động, khi nào cần ghi rõ nguồn, cần bao nhiêu bối cảnh, dùng từ “chiến tranh” hay “xung đột”. Bạn có phải tranh luận nhiều về ngôn ngữ không?

Khi nào thì gọi giao tranh ở Iran là “chiến tranh”? Làm thế nào để mô tả các cuộc tấn công trên khắp Trung Đông? Đó là “chiến tranh” hay “xung đột”? Từ ngữ rất quan trọng, và bạn đang cố gắng truyền tải quy mô của những gì đang diễn ra cũng như phạm vi của cuộc giao tranh.

Ngôn ngữ của chúng tôi thay đổi theo thời gian. Tại bất kỳ thời điểm nào, nó phản ánh sự hiểu biết tốt nhất và có thể kiểm chứng nhất của chúng tôi về tin tức đang diễn ra. Những tuyên bố ban đầu không phải lúc nào cũng đúng, vì vậy chúng tôi phải cân nhắc kỹ nguồn tin và thông tin khi viết tiêu đề và bài viết ban đầu.

Khi mọi thứ rõ ràng hơn, ngôn ngữ cũng sẽ thay đổi. Ngôn ngữ bạn bắt đầu sử dụng không phải là ngôn ngữ bạn kết thúc.

Mọi thứ đều diễn ra theo thời gian thực, và chúng tôi đều xuất phát từ cùng một mục tiêu: thúc đẩy thông tin chính xác, được kiểm chứng, giúp giải thích những gì đang xảy ra mà không thiên vị, không định kiến.

Làm thế nào để chúng ta đảm bảo an toàn cho các nhà báo của mình ở Trung Đông, bao gồm cả những người ở các quốc gia mà chính phủ Mỹ đang khuyến cáo công dân Mỹ nên rời đi?

An ninh là hoạt động 24/7. Chúng tôi có các nhóm bên ngoài những quốc gia đó theo dõi tình hình. Ở những nơi rủi ro hơn, chúng tôi có các đội an ninh tại chỗ làm việc cùng các phóng viên. Các nhà báo của chúng tôi được đào tạo cho loại hình đưa tin này, và nhiều người đã làm công việc này trong nhiều năm. Các trưởng văn phòng, cùng với các biên tập viên cấp cao, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn cho đội ngũ của họ.

Chúng tôi không gửi bất kỳ ai đến vùng chiến sự nếu họ không có kinh nghiệm và không hiểu rõ rủi ro. Nhưng chúng tôi cũng có nhân viên và gia đình ở nhiều quốc gia trong khu vực, những người không phải là nhà báo, và chúng tôi muốn đảm bảo họ tránh xa nguy hiểm, vì vậy chúng tôi sẽ di dời họ khi cần thiết.

Điều quan trọng nữa là phải thường xuyên hỏi thăm mọi người, đảm bảo họ vẫn ổn. Ngay cả những nhà báo dày dạn kinh nghiệm nhất cũng vẫn muốn được hỏi: “Bạn có ổn không?” Đây là những con người đang sống trong chính câu chuyện mà họ phải đưa tin.

Cái chết và thương tích của dân thường là một trong những khía cạnh đau lòng nhất của bất kỳ cuộc chiến nào. Một số độc giả cho rằng truyền thông phương Tây có thiên vị khi đưa tin, tập trung nhiều hơn vào cái chết của người Mỹ. Chúng ta tiếp cận việc đưa tin về những sự kiện này như thế nào?

Tôi nghĩ cái chết của dân thường là điều khó chấp nhận nhất.

Đối với tôi, với tư cách một nhà báo và một con người, dân thường là những người vô tội. Họ không phải là người đưa ra quyết định gây ra chiến tranh. Tôi nghĩ chúng tôi rất coi trọng trách nhiệm kể lại câu chuyện của họ.

Dù đó là ở Ukraine hay Nga, ở Gaza hay Israel hoặc Lebanon, hay ở Iran — bất kể bạn nghĩ gì về bản thân cuộc chiến — đây vẫn là những người dân thường. Và tôi tin rằng trách nhiệm của chúng tôi là kể lại câu chuyện của họ, hiểu vì sao họ thiệt mạng và buộc các lực lượng quân sự phải chịu trách nhiệm cho những tổn thất đó.

(Mike Abrams / Nytimes)

Dài 107 phút, bài phát biểu của ông Trump năm nay là diễn văn Thông điệp Liên bang dài nhất do bất kỳ tổng thống nào thực hiện theo thống kê kể từ năm 1964. Nhiều đời tổng thống chỉ nói trên dưới 50 phút, nghĩa là bằng một nửa ông Trump.

Một đặc điểm trong các phát biểu của ông Trump là ông thường xuyên nói ngoài văn bản chuẩn bị sẵn, điều này tạo nên sự thú vị nhưng cũng là thách thức với giới truyền thông trong việc tường thuật, sẵn sàng cho mọi tình huống có thể xảy ra.

New York Times đã huy động hơn 50 nhà báo đưa tin về sự kiện, bao gồm hai phóng viên và bốn nhiếp ảnh gia có mặt bên trong hội trường của Hạ viện, nơi tổng thống sẽ phát biểu. Những người còn lại, bao gồm cả trưởng văn phòng Washington của báo, tập trung tại một phòng làm việc để xem trên màn hình lớn. Họ bàn luận về những gì đang xem và đưa ra quyết định ngay lập tức.

Biên tập viên phụ trách chiến dịch thông tin của New York Times là Elizabeth Kennedy, trưởng nhóm phóng viên của tờ báo tại Nhà Trắng. Bà gia nhập The Times vào năm 2021, sau khi chuyển đến Washington năm 2017 để làm phó trưởng văn phòng cho hãng tin The Associated Press. Trước đó, bà từng là phóng viên thường trú nước ngoài và trưởng văn phòng của AP tại châu Phi, Trung Đông và châu Á.

Việc chọn một nhân sự có nhiều kinh nghiệm và biết cách xử lý tốt trong những tình huống căng thẳng cho thấy New York Times đặc biệt coi trọng tầm quan trọng của sự kiện cũng như việc đưa tin về sự kiện này.

Theo nhà báo Elizabeth Kennedy, báo chí thường nhận được bản sao bài phát biểu trước khi sự kiện diễn ra, song tùy thuộc theo năm và tổng thống, có những năm chỉ vài phút trước khi tổng thống đọc diễn văn. Vì vậy, để tường thuật tốt sự kiện thì phải tập trung vào những gì tổng thống nói chứ không phải bản sao bài phát biểu; chú ý xem tổng thống có bám sát kịch bản và tập trung vào các vấn đề được quan tâm như kinh tế, chi phí sinh hoạt hay không.

Các nhà báo sẽ tìm kiếm những điểm gây bất ngờ hoặc giúp làm sáng tỏ thêm suy nghĩ hay ưu tiên của tổng thống. Họ không bước vào chiến dịch thông tin với suy nghĩ từ trước là sẽ bỏ qua điều gì. Đôi khi, vì áp lực thời gian quá lớn, họ có xu hướng muốn lên kế hoạch chi tiết cho mọi thứ trước khi sự kiện diễn ra. Nhưng thực tế là các nhà báo phải linh hoạt và phản ứng theo diễn biến.

Luôn có những khoảnh khắc buộc nhóm tường thuật phải thật tỉnh táo và phản ứng nhanh. Ví dụ, vào năm 2020, tổng thống Trump phát biểu trước Quốc hội ngay sau khi ông bị Hạ viện luận tội. Năm đó, chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi đã xé bản sao bài phát biểu của tổng thống ngay trước ống kính máy quay.

New York Times phân công một phóng viên chuyên ghi lại “không khí” trong phòng họp, bởi điều đó thường phản ánh rất rõ tình hình tại thời điểm cụ thể. Đối với người xem ở nhà, đôi khi rất khó để nhìn thấy hoặc cảm nhận được bầu không khí trong khán phòng, vì vậy New York Times cố gắng thực hiện riêng một bài viết chỉ tập trung vào khía cạnh này.

Nguyên tắc cơ bản khi đưa tin về một bài phát biểu lớn, theo bà Elizabeth Kennedy, là “bạn phải nhanh, chính xác và nắm bắt được những chủ đề chính ngay tại thời điểm diễn ra”. Tuy nhiên, bạn cũng cần có chuyên môn để phân tích sâu hơn và giúp người đọc hiểu được ý nghĩa thực sự của sự việc. Sẽ rất khó để “nhảy vào” đưa tin kiểu này nếu không có nền tảng kiến thức và kinh nghiệm vững chắc.

Nhiều tờ báo lớn của thế giới thực hiện việc kiểm chứng thông tin các nội dung trong diễn văn của tổng thống với độ trễ chỉ vài phút, thậm chí là kiểm chứng trực tiếp theo thời gian thực. New York Times cũng thực hiện việc này với một nhóm phóng viên chuyên trách từng lĩnh vực, những người nắm rất rõ các vấn đề và có kiến thức tốt.

Với sự chuẩn bị công phu, bạn đọc truy cập New York Times có thể xem trực tiếp bài phát biểu của tổng thống qua video, hoặc đọc các box thông tin cập nhật kèm giải thích và kiểm chứng, bình luận của chuyên gia, phản ứng của những nhân vật quan trọng về nội dung liên quan, miêu tả không khí trong hội trường của Hạ viện cũng như phỏng vấn nhân vật từ nơi diễn ra sự kiện.

Ngoài ra còn có bài viết kiểm chứng thông tin nội dung trong phát biểu của tổng thống; bài viết giải thích vì sao nhiều nghị sĩ đảng Dân chủ mặc đồ trắng đến dự sự kiện; khách mời đến dự sự kiện là những ai (sự khác biệt trong khách mời của đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa)…

Tất nhiên, các tờ báo dù cố gắng khách quan nhất có thể khi đưa tin về sự kiện thì cũng dưới sự ảnh hưởng quan điểm chung của báo. Cách New York Times đưa tin sẽ khác Fox News.

Võ Văn Thành

Tôi thường không muốn đưa ra dự đoán về một xu hướng nào đó, nhưng tôi khá tự tin về dự đoán này: Trong vài thập kỷ nữa sẽ không còn nhiều người có thể viết.

Một trong những điều khá chắc chắn mà bạn sẽ nhận ra từ góc nhìn một nhà văn giỏi, đó là có rất nhiều người gặp khó khăn khi viết lách. Giống như các bác sĩ biết có bao nhiêu người lo lắng về một nốt ruồi trên da, hay những người giỏi lắp ráp máy tính biết có bao nhiêu người không làm được việc đó, các nhà văn cũng biết có bao nhiêu người cần giúp đỡ trong việc viết.

Lý do khiến nhiều người gặp khó khăn khi viết là vì về cơ bản, để viết tốt, bạn phải suy nghĩ mạch lạc, và suy nghĩ mạch lạc là một việc không hề dễ dàng.

Tuy nhiên, viết lách lại phổ biến trong nhiều công việc và công việc càng danh giá thì càng đòi hỏi phải viết nhiều hơn.

Hai lực tương tác mạnh mẽ nhưng đối lập này – kỳ vọng phổ biến về việc viết lách và sự khó khăn không thể giảm nhẹ của nó – tạo ra một áp lực khổng lồ. Đây là lý do tại sao ngay cả những giáo sư danh tiếng cũng đôi khi phải viện đến việc đạo văn. Điều khiến tôi ngạc nhiên nhất trong những trường hợp này chính là sự vụn vặt của những thứ họ đánh cắp. Thứ họ ăn cắp thường chỉ là những đoạn văn mẫu nhàm chán – những thứ mà bất kỳ ai có chút khả năng viết lách cũng có thể tạo ra mà không cần cố gắng gì. Điều đó có nghĩa là họ thậm chí còn không có khả năng viết lách ở mức cơ bản.

Cho đến gần đây vẫn chưa có lối thoát tiện lợi nào cho áp lực do những lực đối lập này tạo ra. Bạn có thể trả tiền để ai đó viết cho bạn hoặc đạo văn. Còn nếu bạn không thể bỏ tiền ra thuê hoặc đánh cắp từ ngữ, bạn phải tự mình viết. Và kết quả là hầu như mọi người được kỳ vọng sẽ viết đều phải học cách viết.

Lo lắng có thể không còn nữa. Trí tuệ nhân tạo (AI) đã mở ra thế giới này. Hầu như mọi áp lực phải viết đã tan biến. Bạn có thể để AI làm điều đó cho bạn, cả ở trường học và nơi làm việc.

Kết quả sẽ là một thế giới chia thành những người viết và những người không viết. Nhiều người có thể vẫn viết vì họ thích điều đó. Nhưng ranh giới giữa những người viết giỏi và những người không biết viết sẽ biến mất. Thay vì thế giới có những người viết giỏi, những người viết bình thường và những người không biết viết, sẽ chỉ có những giỏi và những người không biết làm công việc này.

Có tệ lắm không? Kỹ năng thường biến mất khi công nghệ làm chúng trở nên lỗi thời? Không còn nhiều thợ rèn, và có vẻ như đó không phải là vấn đề.

Đúng, tệ thật. Lý do là điều tôi đã đề cập trước đó: viết là suy nghĩ. Trên thực tế, có một loại suy nghĩ chỉ có thể thực hiện được bằng cách viết. Bạn không thể đưa ra quan điểm này tốt hơn Leslie Lamport: Nếu bạn suy nghĩ mà không viết, bạn chỉ nghĩ rằng mình đang suy nghĩ.

Vậy nên một thế giới chia thành write (viết) và write-nots (không viết) nguy hiểm hơn bạn nghĩ. Đó sẽ là một thế giới của think (nghĩ) và think-nots (không nghĩ). Tôi biết mình muốn ở nửa nào, và tôi cá là bạn cũng biết.

Tình huống này không phải là chưa từng có. Vào thời tiền công nghiệp, công việc của hầu hết mọi người khiến họ trở nên mạnh mẽ. Bây giờ, nếu bạn muốn trở nên mạnh mẽ, bạn hãy tập thể dục. Vậy nên vẫn có những người mạnh mẽ, nhưng chỉ có những người lựa chọn như vậy.

Viết lách cũng vậy. Vẫn sẽ có những người thông minh, nhưng chỉ có những người lựa chọn như vậy.

• Tác giả: Paul Graham là một lập trình viên, nhà văn và nhà đầu tư. Năm 1995, ông và Robert Morris thành lập Viaweb, một công ty dịch vụ phần mềm. Viaweb đã được Yahoo mua lại vào năm 1998 và trở thành Yahoo Store

Tôi cố gắng viết bằng những từ ngữ giản dị và câu văn đơn giản.

Kiểu viết như vậy dễ đọc hơn, và khi thứ gì đó dễ đọc, người đọc sẽ tập trung sâu hơn vào nội dung. Họ tốn ít năng lượng cho câu chữ, dành nhiều năng lượng hơn để tiếp thu ý tưởng của bạn.

Và như thế, họ sẽ đọc nhiều hơn. Hầu hết người đọc thường mất tập trung giữa chừng khi đọc một bài viết hay một bài luận. Nếu việc đọc trôi chảy và ít gây trở ngại, nhiều người sẽ tiếp tục đến cuối bài.

Có một món ăn Ý gọi là saltimbocca, nghĩa là “nhảy vào miệng.” Mục tiêu của tôi khi viết có thể được gọi là saltintesta: những ý tưởng nhảy vào đầu bạn, và bạn hầu như không nhận ra những từ ngữ đã mang chúng đến đó.

Thật quá đáng khi hy vọng rằng việc viết có thể chỉ là truyền tải những ý tưởng thuần túy. Bạn thậm chí có thể không muốn như vậy. Nhưng đối với hầu hết các nhà văn, hầu hết thời gian, đó là mục tiêu cần hướng tới. Khoảng cách giữa hầu hết các bài viết và những ý tưởng thuần túy không chứa đầy thơ ca.

Hơn nữa, viết một cách đơn giản là biểu hiện của sự tôn trọng. Khi bạn viết theo cách hoa mỹ để gây ấn tượng, bạn đang bắt người đọc phải nỗ lực nhiều hơn chỉ để bạn trông “ngầu” hơn. Điều đó giống như bạn kéo theo một chiếc váy đuôi dài mà người đọc phải gồng mình mang đỡ cho bạn.

Và hãy nhớ, nếu bạn viết bằng tiếng Anh, nhiều độc giả của bạn có thể không phải là người bản ngữ. Hiểu biết của họ về ý tưởng có thể vượt xa khả năng hiểu tiếng Anh. Vì vậy, bạn không thể nghĩ rằng viết về một chủ đề khó đồng nghĩa với việc bạn có thể dùng những từ ngữ phức tạp.

Tất nhiên, lối viết hoa mỹ không chỉ che giấu ý tưởng mà còn có thể che giấu cả sự thiếu ý tưởng. Đó là lý do một số người chọn cách viết như vậy – để che đậy thực tế rằng họ không có gì để nói. Trong khi đó, viết đơn giản buộc bạn phải trung thực. Nếu bạn không có gì để nói, mọi người và ngay cả bạn cũng sẽ dễ dàng nhận ra.

Viết đơn giản cũng bền lâu hơn. Những người đọc bài viết của bạn trong tương lai sẽ ở tình huống tương tự như những người từ các quốc gia khác đọc nó ngày hôm nay. Văn hóa và ngôn ngữ sẽ thay đổi theo thời gian, nhưng viết đơn giản giúp bài viết dễ hiểu bất kể sự thay đổi đó. Quan tâm đến việc bài viết có thể tồn tại lâu dài không phải là điều phù phiếm, giống như một người thợ mộc không làm ra một chiếc ghế chỉ để dùng tạm mà làm để nó có thể sử dụng lâu dài.

Thật vậy, sự bền bỉ không chỉ là một đặc tính tình cờ của ghế hay bài viết. Nó là dấu hiệu cho thấy bạn đã làm tốt công việc của mình.

Mặc dù tất cả những lợi ích của việc viết đơn giản đều có giá trị, nhưng chúng không phải là lý do chính khiến tôi chọn cách viết này. Lý do chính tôi viết đơn giản là vì tôi thấy khó chịu nếu không làm vậy. Khi tôi viết một câu có vẻ quá phức tạp hoặc sử dụng những từ ngữ học thuật không cần thiết, nó không khiến tôi cảm thấy “đẳng cấp” hơn. Ngược lại, nó khiến tôi thấy vụng về.

Tất nhiên, đôi khi bạn sẽ muốn sử dụng một câu phức tạp hoặc từ ngữ hoa mỹ để tạo hiệu ứng. Nhưng bạn không bao giờ nên làm điều đó một cách vô tình.

Một lý do khác khiến bài viết của tôi trở nên đơn giản là cách tôi thực hiện nó. Tôi viết bản nháp đầu tiên rất nhanh, sau đó dành nhiều ngày để chỉnh sửa, cố gắng làm cho mọi thứ thật hoàn hảo. Phần lớn quá trình chỉnh sửa này là cắt bớt, và điều đó khiến cách viết đơn giản càng trở nên dễ dàng hơn.

Tác giả: Paul Graham là một lập trình viên, nhà văn và nhà đầu tư. Năm 1995, ông và Robert Morris thành lập Viaweb, một công ty dịch vụ phần mềm. Viaweb đã được Yahoo mua lại vào năm 1998 và trở thành Yahoo Store.

Pete Wells, nhà phê bình ẩm thực chính của tờ The New York Times, đang đi nghỉ và nghe tin đầu bếp nổi tiếng David Bouley đã qua đời.

Ông Wells cảm thấy có trách nhiệm phải viết về di sản của người đầu bếp, nhưng có một vấn đề: Ông đã không đóng gói máy tính xách tay trong hành lý đi nghỉ của mình. Thật may, ông có một tập giấy ghi chép tốc ký.

Vì vậy, ông Wells đã quay lại với cách cũ và viết một bài đánh giá về đầu bếp Bouley bằng bút và giấy. Đối với ông, đó là một bài tập mới mẻ, và đối với độc giả, đó là một cái nhìn sâu sắc về công việc của một nhà báo.

Trao tặng cho đầu bếp “sự vinh danh xứng đáng”

Khi một diễn viên qua đời, tờ The Times có thể nói với độc giả rằng, “Hãy xem những đoạn clip này để thấy điều gì đã khiến Chita Rivera trở nên hấp dẫn đến vậy.”

Nhưng khi một đầu bếp qua đời, chúng ta không thể nói, “Ăn năm món khai vị này.” Hầu hết những gì đầu bếp tạo ra đều không còn chỉ sau vài phút. Không có cách nào để trải nghiệm một bữa ăn được nấu cách đây 20 năm. Nhưng nếu bạn từng ở đó, bạn có thể kể cho ai đó nghe nó như thế nào. Ông Wells nghĩ có thể làm điều đó cho những độc giả chưa bao giờ được nếm thử món ăn của David Bouley.

Nhà phê bình ẩm thực này vốn không viết bài mỗi khi một đầu bếp qua đời, nhưng với ông thì Bouley là một đầu bếp phi thường. Vì vậy, mặc dù không mang theo máy tính xách tay, nhưng ông Wells biết mình phải viết một cái gì đó. Nhà phê bình muốn đảm bảo rằng người đầu bếp ấy được vinh danh xứng đáng.

Lúc đó, ông Wells không chắc tại sao mình lại mang theo một cuốn sổ ghi chép tốc ký, nhưng ông cảm thấy may mắn vì đã làm vậy.

Bắt đầu lần thứ hai

Đoạn văn đầu tiên ông Wells viết là một khởi đầu sai lầm. Ông đã thử viết về bữa ăn cuối cùng tại nhà hàng David Bouley, vào năm 2018, cũng là lần cuối cùng ông Wells gặp đầu bếp David Bouley. Đêm đó đáng nhớ vì nhiều lý do. Ông Wells đã đưa một người bạn rất quan tâm đến các loại thực phẩm lành mạnh tới nhà hàng, và đây đã trở thành chủ đề chính của bữa ăn. Trong suốt bữa tối, họ đã thảo luận về dầu hạt thìa là đen và các thành phần khác mà ông Bouley tin là tốt cho sức khỏe con người.

Sau khi viết được vài câu, ông Wells nhận ra rằng phải mất hàng trăm từ mới đi đến được vấn đề chính, bất kể vấn đề chính là gì. Vì vậy, ông bắt đầu lại. Khi viết trên máy tính xách tay, ông xóa những chỗ mở đầu sai hướng sau khi đã xác định được mình sẽ viết như thế nào. Còn lúc đó, ông thậm chí không thèm gạch bỏ câu nào trong đoạn viết vừa xong, vì rõ ràng là ông cần phải bắt đầu hoàn toàn khác.

Đó là lúc nhà phê bình tìm ra đoạn mở đầu, hay phần “dẫn nhập,” nhanh chóng đi thẳng vào trọng tâm: Trong mọi việc ông làm và mỗi lần bạn nói chuyện với ông, đầu bếp Bouley luôn “tuôn ra một dòng thác ý tưởng, niềm tin, lý thuyết, nghiên cứu dinh dưỡng, phương pháp bảo quản men vi sinh, lịch sử dân tộc học và những kế hoạch tận dụng tất cả kiến thức này để cải thiện sức khỏe và cứu sống con người thông qua các nhà hàng.” Ông Wells cố gắng tái hiện cảm giác như bị cuốn vào một chuyến tàu lao nhanh khi trò chuyện với đầu bếp Bouley.

Viết bằng công cụ yêu thích

Chiếc bút ông Wells mang theo, một cây Pilot G-2, là một trong những công cụ yêu thích của ông để viết hằng ngày. Nó lướt nhẹ nhàng trên giấy, đi chính xác theo ý muốn, và mực không lem, nghĩa là mọi lỗi sai hay chữ viết cẩu thả đều hoàn toàn do người dùng. Cây bút này có thể đưa ông Wells vào trạng thái tập trung cao độ, không bị xao nhãng, trạng thái mà các nhà tâm lý học gọi là “dòng chảy” (flow). Điều này rất khó đạt được khi viết trên laptop. Trong bản thảo đầu tiên, tôi không chia đoạn; tôi phải tự tay thêm các ký hiệu ngắt đoạn để chia nhỏ văn bản. Tôi thề rằng mình viết tay còn nhanh hơn, vì không bị internet mời gọi từ cửa sổ trình duyệt bên cạnh.

Dựa vào ký ức, không phải nguồn tài liệu

Việc bị hạn chế truy cập internet buộc ông Wells phải tập trung vào ký ức, ấn tượng và quan điểm cá nhân. Nếu nhà phê bình có thể đọc tất cả những gì The Times từng viết về đầu bếp Bouley, những chi tiết và sự kiện đó có thể sẽ thu hút sự chú ý của ông và làm ông chậm lại. Nhà văn luôn có xu hướng trì hoãn việc đối mặt với câu tiếp theo.

Ông Wells phải tin rằng tất cả các thông tin thực tế mà ông muốn tra cứu sẽ xuất hiện trong bài cáo phó về đầu bếp Bouley, bài mà đồng nghiệp của ông, Julia Moskin, đang viết. Nhiệm vụ của ông Wells là đặt công việc của ông ấy vào một bối cảnh phù hợp — kể cho mọi người nghe cảm giác như thế nào khi dùng bữa tại một trong những nhà hàng của vị đầu bếp này.

Đọc Bài Viết Lên Màn Hình

Ông Wells đã viết nửa đầu bài viết mà không cần dàn ý. Ông chỉ đơn giản là theo dòng suy nghĩ của mình. Sau đó, ông nghỉ ngơi để đi ngủ, để lại ghi chú về những gì ông muốn viết vào buổi sáng: sự quyến rũ của các nhà hàng của vị đầu bếp, cách chúng kích thích nhiều thứ chứ không chỉ là vị giác. Cuối cùng, nhà phê bình đã tìm được chỗ để sử dụng những chi tiết kể chuyện mà ông đã loại bỏ khỏi phần mở đầu.

Sau khi viết và chỉnh sửa bản thảo bằng tay với các ký hiệu biên tập, ông Wells đọc lại và nhập nó vào ứng dụng Ghi chú trên điện thoại. Cách làm này rất hiệu quả, chỉ xảy ra một vài lỗi đánh máy, bao gồm việc viết sai tên ông Bouley, một cái tên mà ứng dụng không bao giờ học được cách viết đúng. Sau đó, ông Wells gửi email bản nháp đến Patrick Farrell, biên tập viên ở mảng Ẩm thực. Anh ấy đã đọc, chỉnh sửa và họ xuất bản bài viết lên mạng.

(Pete Wells/Nytimes)

Có vẻ như tôi đã muốn viết trong suốt cuộc đời mình. Sự khăng khăng mãnh liệt này, dù dường như không hợp lý, lại thể hiện một sự chính xác mang tính cảm xúc hơn là sự chính xác mang tính logic. Tôi nghĩ cuộc đời tôi dường như không thật sự là cuộc đời của chính tôi cho đến khi tôi bắt đầu viết.

Tôi lớn lên trong một gia đình mà mọi người đều nói rất nhiều. Nhưng việc nói trong nhà tôi không phải là một cuộc đối thoại. Việc nói chuyện giống như một cuộc độc thoại công khai. Một sự chiếm lĩnh. Một cuộc tranh giành để có lời nói cuối cùng. Mọi người thường xuyên cắt ngang lời nói của nhau. Ai cũng muốn nói. Không ai muốn lắng nghe. Trong chuyện này, tôi cũng không khác gì mẹ, bố hay chị gái tôi, dù mỗi người trong chúng tôi đều có phong cách riêng biệt.

Ngày càng nhiều, những câu văn trong đầu tôi giống như những câu văn mà tôi yêu thích trong sách: chúng bắt đầu ở một nơi và kết thúc ở một nơi mà bạn không thể ngờ tới, dù ở mỗi bước ngoặt, ý tưởng vẫn dường như tự nhiên tiếp nối ý tưởng một cách hoàn hảo. Sự bất ngờ ở cuối câu, khi suy nghĩ hoàn thành, mang lại một cảm giác phấn khích mãnh liệt: cả câu văn cần được trải nghiệm lại dưới ánh sáng đó; những làn sóng tiết lộ và nhận thức bất ngờ tràn tới. Sự nghịch lý. Nhưng một nghịch lý bị gián đoạn không đơn thuần là bị chỉnh sửa - nó bị thay đổi một cách căn bản, đôi khi trở thành điều đối lập ngăn nắp và hợp lý mà trước đó có vẻ như nó sẽ trở thành. Bởi vì tôi chưa bao giờ có cơ hội hoàn thành những điều mình muốn nói, nên phản hồi (trong những dịp hiếm hoi khi có phản hồi) dường như không phải là câu trả lời cho suy nghĩ của tôi, mà là câu trả lời cho ý tưởng đã bị đơn giản hóa mà nó trở thành.

Tôi dần có cảm giác rằng bản thân tôi trong thế giới, giữa những con người khác, lúc thì chông chênh, lúc thì như vô hình. Tôi không nghĩ rằng lời nói là một kênh tốt để kết nối với bản thân, hay để biểu đạt nó, bởi vì trong thời thơ ấu của tôi, lời nói không làm được điều đó. Nhưng trang giấy thì khác. Ở đây, giọng nói của tôi có sự ổn định và bất biến—những phẩm chất mà tôi khao khát một cách mãnh liệt và chưa bao giờ đạt được trong các tương tác xã hội. Làm sao có thể được chứ? Sự ổn định và bất biến không phải là đặc điểm của lời nói.

Tôi học đọc từ khi còn rất nhỏ. Và tôi bắt đầu viết cùng lúc đó. Cha tôi cũng viết. Ông viết những bài thơ vần điệu dí dỏm, kiểu thơ vui mang tính trào phúng; âm thanh của những bài thơ kiểu này đã in sâu trong đầu tôi từ khi tôi có thể nhớ được. Tôi hiểu cách vận dụng vần điệu. Tôi cảm nhận được cách những nhịp điệu có thể mang lại một cảm giác trọn vẹn và tất yếu kỳ lạ. Tôi bắt đầu tự viết những phiên bản của riêng mình thuộc loại thơ này - những bài hát nhỏ mang tính hiện sinh đầy u ám, sử dụng vốn từ vựng mà tôi có vào lúc năm tuổi:

Nếu mèo con thích xương thịt bò,
Và chó nhỏ uống sữa ngon lành;
Nếu voi đi dạo quanh thị trấn,
Mặc lụa là tinh khôi long lanh;

Nếu chim sáo trượt băng vui vẻ,
Chúng lao xuống hô lớn “wee!”;
Nếu tất cả điều này là thật,
Thì con người sẽ ở đâu nhỉ?

Chị gái tôi và tôi cũng đã từng viết sách. Cha tôi đóng vai trò là người ghi chép. Chúng tôi bịa ra những câu chuyện, và ông viết chúng lên những tờ giấy được gấp lại thành hình dáng cuốn sách; sau đó, khi phần viết đã hoàn thành, chị tôi và tôi vẽ minh họa vào những khoảng trống lớn được để dành cho chúng. Theo như tôi biết, không cuốn sách nào trong số đó còn tồn tại, nhưng tôi vẫn nhớ chúng trông như thế nào. Tôi nhớ niềm vui khi được sáng tạo nên mọi thứ; tôi nhớ sự đắm chìm, cảm giác thế giới xung quanh hoàn toàn tan biến.

Việc sáng tạo ra những câu chuyện, hay sáng tạo bất kỳ điều gì, đối với tôi dường như là hoạt động hấp dẫn và tuyệt vời nhất mà tôi có thể tưởng tượng. Và câu chuyện dường như, theo một cách nào đó, quan trọng hơn bất kỳ điều gì trên thế giới, có lẽ bởi vì nó không bị thay đổi. Tôi nghĩ rằng có lẽ con người tin vào Chúa cũng vì lý do tương tự.

Trong những bài thơ tôi viết khi đó, niềm vui từ thể loại thơ trào phúng hòa quyện với niềm hạnh phúc hoang dại khi sáng tạo ra một điều gì đó có sự tồn tại riêng biệt, thuyết phục hơn và bền bỉ hơn sự tồn tại bất ổn của chính tôi. Những bài thơ đó chính là tôi; chúng đại diện hoặc hiện thân cho tôi. Nhưng đồng thời, chúng không phải là tôi; chúng là một thực thể tách biệt có thể được nghiên cứu, điều chỉnh và hoàn thiện - điều mà con người thực sự của tôi không thể nào đạt được. Tôi là người viết; nhưng tôi cũng là người đọc. Hành động sáng tạo đắm chìm đã tạo ra một khoảng cách phân tích khi bài thơ hoàn thiện tách rời khỏi tác giả của nó.

Tôi không thể kiểm soát được con người viết lách của mình, một phần dường như dễ bị tác động bởi cơ hội và ngẫu hứng, và điều đó luôn khiến tôi lo âu. Nhưng tôi có quyền kiểm soát vô hạn với tư cách là người đọc, một nhà phê bình. Sự kiểm soát, sự kiên trì, và sự đầu tư mãnh liệt. Những chi tiết chưa hoàn hảo và những nhận thức thông thường hành hạ tôi; những vấn đề này, ngay từ khi còn nhỏ, tôi đã cố gắng giải quyết. Tôi đã học được rằng quá trình đó được gọi là “chỉnh sửa,” mặc dù từ này có vẻ hơi điềm tĩnh so với một nỗ lực kéo dài và thường vô vọng như vậy.

Viết lách gần như ngay lập tức trở thành hình thức giao tiếp mà tôi cảm thấy là chân thực nhất và ít phức tạp nhất. Những cuộc trò chuyện quan trọng thường được ghi nhớ khác nhau bởi từng người tham gia. Lời nói để lại một ấn tượng mà trí nhớ khuếch đại và bóp méo. Không hai người nào nghe cùng một nhận xét mà lại có ký ức giống hệt nhau về điều đã được nói. Chắc chắn, những lời chính xác sẽ không được nhớ lại. Trong khi đó, từ ngữ được viết ra chỉ có thể được ghi nhớ một cách chính xác; nếu một câu viết không được lặp lại đúng từng từ, thì đó không phải là ký ức, mà là sự diễn đạt lại. Văn bản hiện hữu sẽ xác nhận điều này. Trong văn bản đó, từ ngữ không thay đổi hay đảo vị trí. Ý nghĩa có thể bị tranh cãi, nhưng chính những từ ngữ vẫn tồn tại qua mọi tranh luận và biến dạng.

Nhưng tôi đang giao tiếp với ai? Điều này không rõ ràng. Một phần với chính bản thân tôi - tôi đang học cách mình nghĩ, hoặc ít nhất là học cách suy nghĩ của mình. Một phần với những người lạ, những độc giả lý tưởng mà tôi tưởng tượng, hầu hết trong số họ còn chưa được sinh ra. Một phần với tương lai, một thời điểm mà tôi sẽ không còn tồn tại để tự mình giải thích.

Những điều tôi vội vã viết ra không phải là những ý nghĩ cố định được chiếu từ tâm trí tôi lên trang giấy. Những gì tôi xem là “suy nghĩ” thực ra là một dạng tìm kiếm, một nhiệm vụ. Nhưng điều này rất khó khăn. Đây không phải là việc viết để hùng biện hay để giải tỏa cảm xúc. Đây là việc viết như một sự chuyển hóa (hoặc ít nhất, đó là điều tôi mong muốn). Tôi muốn biến những trải nghiệm—thường là sự thất vọng hoặc tổn thương—thành một hình thức bên ngoài mà, với sự chính xác và vẻ đẹp của nó, có thể vừa tách tôi ra khỏi trải nghiệm đó, vừa cứu rỗi nó.

Nhu cầu viết theo cách này luôn hiện hữu, nhưng khả năng viết lại đến và đi; thường thì trong cuộc đời tôi, nó biến mất hàng năm trời. Đây không phải là điều mà tôi có thể làm gì để thay đổi.

Tôi đã không cảm thấy mình có chút quyền kiểm soát nào đối với việc sáng tác thơ ca. Những từ ngữ và cụm từ xuất hiện từ hư không; tôi hiếm khi có cảm giác rằng mình hiểu chúng mang ý nghĩa gì hay thuộc ngữ cảnh nào. Tôi cũng không thể tiếp cận nguồn gốc của những mảnh ghép ấy. Dù nguồn gốc đó là gì, tôi hoặc là nạn nhân của nó (nếu tôi không nghe thấy gì) hoặc là người được ban ơn. Khi còn nhỏ, tôi cảm thấy mình giống như Jeanne d’Arc trong câu chuyện mà cha tôi kể cho tôi và chị tôi trước giờ đi ngủ—một phiên bản không có cảnh bị thiêu sống. Jeanne, người đã nghe thấy những giọng nói và cứu nước Pháp. Tôi cũng nghe thấy những giọng nói. Nhưng thay vì những chỉ dẫn rõ ràng, tôi chỉ nghe được những mảnh vụn của các cụm từ. Và tôi không có chút ý niệm nào về điều chúng muốn nói với tôi.

Tôi vừa hân hoan vừa đau khổ. Những gì tôi nghe thấy thì gợi mở, ám ảnh, nhưng lại không thể hiểu được. Dẫu vậy, thường thì tôi chẳng nghe thấy gì. Nhưng khi nghe được, tôi như bị chiếm hữu.

Nhiệm vụ của tôi là khám phá ý nghĩa của những từ ngữ ấy. Ai đã nói chúng? Tại sao? Phương pháp để thực hiện những cuộc điều tra này rất quen thuộc với các nhà phân tích tâm lý học và các bệnh nhân phân tâm. Thực tế, mục tiêu không khác mấy. Xét về bản chất, mục tiêu luôn là khám phá bản thân.

Phương pháp này là sự liên tưởng tự do. Những gì tôi làm trong phân tích tâm lý giống với những gì tôi làm khi viết. Phân tích tâm lý dường như là một cuộc tìm kiếm song song, với sự xem xét không ngừng các kết nối và chuyển tiếp, những câu chuyện nguyên mẫu được biến đổi hoặc không trong mỗi lần kể lại. Việc lần theo dòng suy nghĩ này giống như viết, nhưng có một điểm khác biệt quan trọng. Liên tưởng tự do trong viết lách, khi quá trình viết thực sự diễn ra chứ không chỉ là sự mong mỏi, mang lại cảm giác hưng phấn; suy nghĩ như bay lên cao, mở rộng tầm nhìn, vật liệu cho trí tưởng tượng cũng gia tăng khi ta tiến xa hơn. Trong khi đó, trong phân tích tâm lý, sự liên tưởng lại đi xuống. Hướng về cội nguồn. Hướng về nền tảng. Đầu hàng hoặc nhận thức, và sau đó, đôi khi, là sự sáng tỏ. Nhưng không phải sự thăng hoa.

Có một điểm khác biệt nữa. Trong phân tích tâm lý, công cụ chính là ký ức. Ký ức được xem xét, cùng với sự đối chiếu của những ký ức không theo trình tự thời gian. Những hành trình khác có thể xảy ra, nhưng theo kinh nghiệm của tôi, đây là hành trình trọng tâm. Điều này không xảy ra khi sáng tác một bài thơ. Ký ức có thể chợt lóe lên ở đây đó, nhưng những bước nhảy liên tưởng gần như hoàn toàn liên quan đến ngôn ngữ. Hình dáng của bài thơ được định hình bởi những ý nghĩa ngầm và bầu không khí vốn có trong từng từ ngữ hoặc cấu trúc cú pháp. Vì vậy, quá trình này, theo một cách nào đó, mang tính trừu tượng—một dạng khai phá không dựa trên sự kiện đã sống.

Tuy nhiên, mối quan hệ của tôi với những bài thơ mình đã viết vẫn luôn kỳ lạ. Dù chúng được viết ra để tạo dựng hoặc khẳng định sự tồn tại của tôi, nhưng khi chúng hoàn thành, chúng không tiếp tục làm điều đó nữa. Khi đọc lại, chúng gợi ý rằng tôi đã từng tồn tại và từng có những suy nghĩ; thứ gì đó đã từng sống động và cụ thể giờ đây trở nên im lặng hoặc biến mất. Vì vậy, những bài thơ trở thành một dạng trách móc, những lời nhắc nhở trêu ngươi về những gì không còn nữa.

Tất cả điều này khác xa với cuộc sống thể chất, cả về bản chất lẫn kết quả. Trong những sự kiện thể chất lớn lao, như khoái cảm cực độ hay đau đớn tột cùng, bản thân hoàn toàn biến mất hoặc bị đánh mất. Dù theo cách nào, đó cũng là một hành động ngoài ý muốn, khác hẳn với cuộc đấu tranh để tồn tại, để hiện hữu, vốn là động lực thúc đẩy nhu cầu viết.

Mùa hè năm ngoái, tôi đã viết một cuốn sách ngắn, viết bằng văn xuôi, về cặp song sinh trải qua năm đầu đời. Một trong hai đứa trẻ, mặc dù chưa biết nói, lại bị ám ảnh bởi ý tưởng về cuốn sách mà nó sẽ viết một ngày nào đó - thực tế là nó đã bắt đầu viết trong đầu, dù chưa có từ ngữ. Trong sách, tôi gọi nó là Marigold. Người chị em của nó, Rose, lại ít bị thúc đẩy hơn, hòa đồng hơn và dễ mến hơn. Marigold biết rằng nó cần viết cuốn sách đó, bởi vì nó cần có thứ gì đó trong thế giới “đứng vững đại diện cho bản thân mình, giống như Rose đã đứng vững cho Rose.”

(Louise Glück/Newyorker)

Năm nay TIME chọn Taylor Swift là Nhân vật của năm với 3 phiên bản ảnh bìa, trong đó nổi bật nhất là tấm hình nữ ca sĩ, nhạc sĩ trong bộ đồ bó sát (bodysuit) màu đen xám và một chú mèo trên vai.

Câu chuyện đằng sau tấm hình này là gì?

Đầu vào có 3 dữ liệu quan trọng:

• Cô ấy là một nghệ sĩ xinh đẹp với ngoại hình thu hút mọi ánh nhìn

• Cô ấy là một người yêu mèo và đang nuôi một chú mèo cưng là Benjamin Button

• Cô ấy là “cỗ máy kinh tế” trong một năm ảm đạm sau Covid; là nghệ sĩ truyền cảm hứng, mang lại niềm vui cho hàng triệu triệu người không chỉ ở nước Mỹ mà trên khắp thế giới trong một năm chiến tranh và chia rẽ chính trị chiếm lĩnh các trang báo; hơn nữa cô ấy còn nhắc nhở trách nhiệm công dân khi giúp Vote. org có được “Ngày đăng ký cử tri” thành công nhất kể từ năm 2020, sau khi đăng bài trên Instagram kêu gọi những người theo dõi mình tham gia đăng ký… Taylor Swift đã gánh tất cả những điều đó trên đôi vai tuổi 33 của mình.

Hai nhiếp ảnh gia được mời chụp chân dung Taylor Swift là những người hiểu rõ nhân vật của mình, nghe nhạc của Taylor, xem chuyến lưu diễn Eras Tour của cô và đã từng chụp hình cô trước đây. Nhưng họ vẫn tiếp cận thận trọng với dự án quan trọng lần này.

Từ các dữ liệu đầu vào trên, họ quyết định lấy cảm hứng từ một cuốn sách của nhiếp ảnh gia Bill Hayward có tựa đề là Cat People từ thập niên 1970, với các bức ảnh về những người yêu mèo và mèo của họ, từ những nghệ sĩ giải trí cho đến nhà văn, nhà báo… Đó đều là những hình ảnh rực rỡ, thể hiện rất rõ mối quan hệ giữa con người với vật nuôi của mình. Đồng thời, cho thấy loài mèo có cách hoạt động riêng với tư cách là một vật nuôi đặc biệt.

Nhiếp ảnh gia đã đưa một bản sao cuốn sách cho Taylor Swift vì biết cô ấy rất yêu mèo và những con mèo của cô ấy thường đi khắp nơi cùng chủ của mình. Họ nói với Taylor là muốn chụp một bức ảnh giống như bức ảnh trên bìa cuốn sách, với con mèo trên vai cô gái. “Hình ảnh nói lên cảm giác gánh vác mọi thứ trên vai, nhưng lại tỏ ra thách thức khi làm như vậy”. Taylor Swift đã đồng ý. Và đó là cách bức ảnh được chụp.

Một bức ảnh có tất cả mọi thứ: Sự quyến rũ của cô ấy, sức mạnh của cô ấy, biểu cảm của cô ấy khi gánh cả thế giới trên vai.

“Đúng vậy, cách cô ấy bế Benjamin trên vai giống như: Ừ, tôi đang gánh team trong năm nay đấy nhé”, nhiếp ảnh gia chia sẻ.

(Nguồn: TIME)

Nytimes xuất bản hàng trăm tác phẩm báo chí mỗi ngày. Chúng tôi áp dụng các tiêu chuẩn đạo đức và quy trình báo cáo nghiêm ngặt cho mọi bài viết, video, podcast, bản tin và nội dung tương tác mà chúng tôi thực hiện. Dưới đây là một số giải thích về các chính sách và quy trình định hình hoạt động báo chí của chúng tôi.

Cách New York Times sử dụng AI cho báo chí

Chúng tôi không sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để viết bài và các nhà báo phải chịu trách nhiệm về mọi nội dung chúng tôi đăng tải.

Khi AI ngày càng trở nên tinh vi, chúng tôi đang tìm thấy nhiều cách để áp dụng công nghệ này vào công việc báo chí của mình. Chúng tôi cũng đã thiết lập các hướng dẫn và chương trình đào tạo để phòng tránh những rủi ro khi sử dụng AI, chẳng hạn như sự thiếu chính xác. Dưới đây là một số cách chúng tôi sử dụng AI hiện nay:

• Chúng tôi sử dụng các mô hình học máy để sàng lọc lượng lớn dữ liệu cho báo cáo điều tra. Ví dụ đối với cuộc điều tra về việc Israel đánh bom ở dải Gaza, các nhà báo của chúng tôi đã lập trình một công cụ AI quét hình ảnh vệ tinh để tìm hố bom, sau đó xem xét bằng cách thủ công.

• Ở một số phần trên trang chủ và cuối bài viết, chúng tôi sử dụng máy học để đề xuất các bài viết (cá nhân hóa) dựa trên các yếu tố có thể bao gồm nội dung bạn đã đọc trước đó, vị trí gần đúng của bạn và nội dung được nhiều độc giả khác yêu thích.

• Biên tập viên của chúng tôi có thể sử dụng các công cụ AI tạo ra để tạo bản thảo đầu tiên của tiêu đề, tóm tắt các bài viết của Times và các văn bản khác giúp chúng tôi sản xuất và phân phối tin tức. Điều đó luôn được thực hiện dưới sự giám sát và đánh giá của con người, theo các nguyên tắc của chúng tôi về việc sử dụng các công cụ như vậy. Chúng tôi không sử dụng AI để viết bài và các nhà báo chịu trách nhiệm cuối cùng về mọi thứ chúng tôi xuất bản.

• Trí tuệ nhân tạo cũng giúp chúng tôi làm cho The Times dễ tiếp cận hơn với nhiều người hơn. Bạn có thể nghe hầu hết các bài viết của chúng tôi, thông qua công nghệ giọng nói tự động và đọc các bài viết bằng tiếng Tây Ban Nha được tạo ra với sự trợ giúp của các mô hình dịch thuật. Chúng tôi chỉnh sửa kỹ lưỡng các bản dịch trước khi xuất bản.

Tại sao Nytimes lại sử dụng nguồn tin ẩn danh?

“Các phóng viên và biên tập viên phải kiên trì và hoài nghi khi xử lý các nguồn tin ẩn danh. Việc này không bao giờ được xem là bình thường hay qua loa.”

Phil Corbett, biên tập viên tiêu chuẩn

“Nói chuyện với điều kiện được giấu tên ...”

“Thảo luận về sự việc với điều kiện họ không bị nêu tên ...”

“Theo những người quen thuộc với ...”

Chắc chắn bạn đã từng thấy những cụm từ này trong các bài báo của The Times, nhưng chúng thực sự có nghĩa là gì?

Báo cáo của chúng tôi dựa trên các nguồn tin. Đó có thể là các quan chức, nhân chứng, tài liệu — nói chung là bất kỳ ai hoặc bất kỳ điều gì có thể cung cấp thông tin về một chủ đề cụ thể. Khi chúng tôi không tiết lộ danh tính của một nguồn tin là con người bằng tên, người đó được coi là nguồn tin ẩn danh. Theo hướng dẫn của tòa soạn, những nguồn tin này chỉ nên được sử dụng cho thông tin mà chúng tôi tin là đáng chú ý và đáng tin cậy, đồng thời không thể báo cáo theo bất kỳ cách nào khác.

Nhưng tại sao The Times lại che giấu danh tính của một số nguồn tin? Chúng tôi nhận thấy rằng việc sử dụng nguồn tin ẩn danh đôi khi rất quan trọng đối với sứ mệnh báo chí của mình. Nó có thể mang lại cho độc giả cái nhìn chân thực về việc sử dụng và lạm dụng quyền lực — ở Washington, trên Phố Wall và xa hơn nữa. Trong những lĩnh vực nhạy cảm như báo cáo về an ninh quốc gia, điều này đôi khi là không thể tránh khỏi. Các nguồn tin đôi khi mạo hiểm sự nghiệp, tự do và thậm chí cả mạng sống của họ khi nói chuyện với chúng tôi.

Những điều chúng tôi cân nhắc trước khi sử dụng nguồn tin ẩn danh:

• Họ biết thông tin đó bằng cách nào?

• Động cơ của họ khi nói với chúng tôi là gì?

• Liệu họ đã từng chứng minh được độ tin cậy trong quá khứ chưa?

• Chúng tôi có thể xác nhận thông tin họ cung cấp không?

Vì việc sử dụng nguồn tin ẩn danh đặt áp lực lớn lên tài sản quý giá nhất của chúng tôi: niềm tin của độc giả, nên phóng viên và ít nhất một biên tập viên phải biết danh tính của nguồn tin. Một biên tập viên cấp cao trong tòa soạn cũng phải phê duyệt việc sử dụng thông tin mà nguồn tin cung cấp.

Cách Nytimes xử lý việc đính chính

“Trách nhiệm chính của Times là cung cấp cho độc giả thông tin chính xác và độc giả tin tưởng chúng tôi sẽ làm được điều đó. Bằng cách thừa nhận sai lầm của mình một cách nhanh chóng và minh bạch, chúng tôi xây dựng được lòng tin cơ bản đó.”

Rogene Jacquette, biên tập viên sửa lỗi

Chúng tôi nhận ra trách nhiệm đạo đức trong việc sửa chữa mọi lỗi thực tế, lớn và nhỏ, kịp thời và ở một vị trí nổi bật. Chúng tôi khuyến khích độc giả liên hệ với chúng tôi theo địa chỉ nytnews@nytimes.com khi họ phát hiện ra một sai sót nào đó.

Quá trình chỉnh sửa:

Đầu tiên, chúng tôi xác định xem chúng tôi có mắc lỗi không. Chúng tôi liên hệ với các phóng viên và biên tập viên liên quan và nếu cần chỉnh sửa, chúng tôi sẽ điều chỉnh bài viết và thêm phần thông báo chỉnh sửa.

Ngay cả khi chúng tôi phát hiện ra lỗi chỉ vài giây sau khi đăng, chúng tôi vẫn thừa nhận lỗi bằng cách sửa lỗi. Không có quy tắc năm giây nào cả.

Bản sửa lỗi phải xuất hiện trong mọi phiên bản (in và kỹ thuật số) hoặc nền tảng (Twitter, Instagram, Facebook) có lỗi đó. Chúng tôi cũng sửa lỗi trong các bản tin, video và podcast như “The Daily”.

Đối với lỗi đánh máy (chính tả), chúng tôi sẽ sửa lỗi mà không thêm phần thông báo sửa lỗi.

Trong tin tức nóng hổi, ​​có những lúc thông tin không chính xác là một phần của câu chuyện và không cần phải chỉnh sửa: Số người chết có thể giảm, số nghi phạm có thể thay đổi hoặc các viên chức có thể chỉnh sửa một tuyên bố trước đó. Chúng tôi thường giải thích những thay đổi này trong bài viết cập nhật và không thêm phần thông báo chỉnh sửa.

Phóng viên của Nytimes tránh tham gia cá nhân vào chính trị như thế nào?

Hướng dẫn đạo đức của chúng tôi quy định rằng các nhà báo không có chỗ trên sân chơi chính trị. Tất nhiên, các nhân viên vẫn được quyền đi bầu, nhưng họ không được làm bất cứ điều gì có thể khiến người ta nghi ngờ về tính trung lập nghề nghiệp của họ hoặc của The Times.

Các nhân viên không được phép:

• Ủng hộ các ứng cử viên.

• Đóng góp tiền hoặc gây quỹ cho bất kỳ ứng cử viên chính trị hoặc mục đích bầu cử nào.

• Tranh cử vào các vị trí công.

• Đeo huy hiệu chiến dịch.

• Tham gia diễu hành hoặc biểu tình ủng hộ các vấn đề hoặc phong trào công cộng.

Tuy nhiên, việc các phóng viên và biên tập viên của chúng tôi không tham gia vào các sự kiện chính trị không có nghĩa là họ không quan tâm sâu sắc đến một số vấn đề. Vì vậy, chúng tôi khuyến khích họ nhận thức rõ về thiên kiến của bản thân và cân nhắc xem một người có quan điểm đối lập sẽ nghĩ gì về các chủ đề họ đang đưa tin. Việc trình bày và mô tả tất cả các quan điểm một cách công bằng và sâu sắc là trọng tâm trong cách tiếp cận báo chí của chúng tôi.

Danh tiếng về sự độc lập của chúng tôi phụ thuộc vào niềm tin của công chúng rằng chúng tôi có thể thực hiện công việc của mình mà không chịu ảnh hưởng hay thiên kiến rõ ràng.

Nytimes đưa tin về thời tiết khắc nghiệt ra sao?

“Thường thì các phóng viên là những người đầu tiên có mặt tại một nơi sau khi nó bị ảnh hưởng. Đó là một trải nghiệm khó khăn.”

Patricia Mazzei, trưởng văn phòng Miami

Trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt và các sự kiện liên quan như cháy rừng hay lũ lụt, chúng tôi nhanh chóng hành động để mang thông tin quan trọng đến những người cần nó, cử phóng viên và nhà báo hình ảnh đến hiện trường.

“Khi cơn bão ập đến, chúng tôi cố gắng tiếp cận khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất một cách nhanh chóng và an toàn nhất có thể,” Patricia Mazzei, trưởng văn phòng Miami của The Times, người đã đưa tin về các thảm họa thiên nhiên hơn 15 năm, bao gồm nhiều cơn bão lớn, cho biết.

“Lúc đầu, cảm giác như bạn chính là đôi mắt và đôi tai của độc giả,” Mazzei nói. “Họ không có mặt ở đó, biên tập viên của bạn cũng không. Bạn biết rằng mình phải ghi nhận các hình ảnh, âm thanh, mùi vị, những gì mọi người nói, cảm giác của họ, và cảnh vật trông như thế nào, cảm giác ra sao đối với họ. Sau đó, bạn phải rút ra để truyền tải thông tin này. Đó là một điệu nhảy hậu cần rất khó khăn và đòi hỏi nhiều nguồn lực.”

Khi Mazzei và đồng nghiệp đến một khu vực bị thảm họa, họ thường thấy mọi người đang khảo sát thiệt hại hoặc giúp đỡ hàng xóm. “Bạn bắt gặp những khoảnh khắc nhân văn khiến bạn thực sự kinh ngạc,” cô nói. “Bằng cách kể lại câu chuyện của họ, chúng tôi có thể cho cả thế giới biết chuyện gì đã xảy ra. Và mọi người thực sự muốn thế giới biết điều đó.”

Việc đồng hành cùng cảnh sát, lính cứu hỏa và các đội tìm kiếm cứu hộ cũng rất quan trọng để giúp độc giả hiểu được sự khẩn cấp và mức độ nghiêm trọng của một cơn bão. Những hiểu biết của họ giúp các phóng viên ghép nối thông tin về thiệt hại mà cơn bão gây ra, đồng thời hiểu được cộng đồng bị ảnh hưởng nặng nề cần gì để phục hồi.

Các phóng viên và biên tập viên của chúng tôi liên lạc với các cơ quan dịch vụ khẩn cấp và chuyên gia dự báo thời tiết ngay khi thảm họa xảy ra, đôi khi kiểm tra hàng giờ để thông báo cho độc giả biết nơi nào đang chịu thiệt hại nặng nhất và liệu họ có cần sơ tán hay không. Nhưng việc có mặt tại hiện trường, phỏng vấn những người đang trực tiếp chịu đựng thảm họa, là cách chúng tôi mang đến cho độc giả những câu chuyện về sự sống sót, kiên cường và bi kịch.

“Thật khó để truyền tải sự hoảng loạn và tính cấp bách mà mọi người đang cảm nhận nếu bạn không đi sâu vào chi tiết,” Shawn Hubler, một phóng viên đã đưa tin về lũ lụt, cháy rừng và động đất ở California trong 40 năm, nói. “Họ sẽ nói rằng nó rất đáng sợ. Nhưng ‘đáng sợ’ nghĩa là gì, bạn không thể biết cho đến khi đào sâu hơn một chút và phát hiện ra có những tàn lửa to bằng quả bóng chày đập vào xe của họ khi họ cố gắng lái xe trên một con đường hai làn.”

Việc đưa tin tại chỗ cũng có thể dẫn đến những câu chuyện quan trọng nhất mà The Times có thể kể, nhằm yêu cầu những người ra quyết định chịu trách nhiệm khi cảnh báo không được đưa ra hoặc không được chú ý, khi những lựa chọn sai lầm đặt con người hoặc cộng đồng vào nguy hiểm, hoặc khi việc lập kế hoạch dài hạn hay cơ sở hạ tầng không đầy đủ hoặc bị bỏ bê, khiến hậu quả của thời tiết cực đoan trở nên tồi tệ hơn.

Đối với các nhà báo của chúng tôi ở văn phòng, nhịp độ làm việc trong một câu chuyện thời tiết đang diễn ra có thể rất hối hả. Các biên tập viên tiếp nhận báo cáo từ nhiều địa điểm, đồng thời theo dõi đường đi của cơn bão, các vấn đề nó gây ra — bao gồm sơ tán, mất điện và hủy chuyến bay — cũng như cách những người bị ảnh hưởng có thể tìm kiếm sự trợ giúp.

Đối với các sự kiện như bão tuyết, bão nhiệt đới, bão lớn và thời tiết khắc nghiệt có thể tạo ra lốc xoáy, đội dữ liệu thời tiết và đồ họa của chúng tôi tham gia sớm với các dự báo và hình ảnh minh họa cho thấy đường đi và cường độ có thể xảy ra của các cơn bão.

Đội Dữ liệu Thời tiết của chúng tôi do John Keefe dẫn dắt và được hỗ trợ bởi nhà khí tượng học Judson Jones. Với đội này, tất cả là dữ liệu, dữ liệu, dữ liệu. “Vì chúng tôi luôn theo dõi nó, nên việc giải thích những điểm bất thường trở nên dễ dàng hơn,” Keefe nói. Điều này cho phép đội ngũ cảnh báo các biên tập viên về một hệ thống thời tiết sắp tới.

Đội sử dụng dữ liệu chủ yếu từ Dịch vụ Thời tiết Quốc gia, được bổ sung bởi các nhánh khác của Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia. Jones giữ liên lạc chặt chẽ với các nhà khoa học tại các cơ quan này và với các học giả nghiên cứu về thời tiết. Chuyên môn của anh ấy giúp anh nói được ngôn ngữ của họ và diễn giải thuật ngữ chuyên môn cho độc giả. “Công việc của tôi là dịch nó thành những thuật ngữ quan trọng,” anh nói, “và đôi khi là lọc bỏ những gì không quan trọng.”

Nhóm Đồ họa của chúng tôi, do Archie Tse dẫn dắt, biến thông tin này thành bản đồ theo dõi đường đi của cơn bão; các vòng thời gian động cho thấy quy mô của cơn bão; và các đồ họa thể hiện lượng mưa, tốc độ gió và nước dâng do bão. Mục tiêu là tạo ra các công cụ theo dõi thời tiết tập trung vào những khía cạnh có nguy cơ gây thiệt hại lớn nhất. Tse nói rằng mỗi đồ họa đều kết hợp giữa phán đoán tin tức và chuyên môn thiết kế. “Các bản đồ và hình ảnh trực quan của chúng tôi được tùy chỉnh cho độc giả, cung cấp thông tin họ cần một cách rõ ràng và ngắn gọn,” anh nói.

Vì khoa học ngày càng rõ ràng về mối liên hệ trực tiếp giữa các sự kiện thời tiết cực đoan và sự nóng lên nhanh chóng của hành tinh, bàn Khí hậu của chúng tôi, với hơn một chục nhà báo, tham gia vào việc đưa tin để cung cấp dữ liệu, giải thích bằng hình ảnh và những hiểu biết sâu sắc.

Dưới đây là một số nguồn mà chúng tôi sử dụng cho các sự kiện thời tiết cực đoan:

• Trung tâm Dự báo Bão, Trung tâm Dự báo Thời tiết, Trung tâm Bão Quốc gia và các bộ phận khác trong Dịch vụ Thời tiết Quốc gia.

• Trung tâm Dự báo Thời tiết Tầm trung Châu Âu (E.C.M.W.F.).

• Dịch vụ Thời tiết Quốc gia cung cấp số liệu về số người đang nằm trong vùng cảnh báo bão, cảnh báo và tư vấn trên khắp Hoa Kỳ.

• PowerOutage, một trang web thu thập và tổng hợp dữ liệu về số lượng khách hàng của các công ty tiện ích bị mất điện ở Hoa Kỳ và các khu vực khác trên thế giới.

• FlightAware, hiển thị thông tin về các chuyến bay thương mại bị hủy và trì hoãn trên toàn thế giới.

Tất cả những nguồn này đều công khai, nhưng đôi khi chúng tôi đăng ký để truy cập thêm dữ liệu.

Chúng tôi cũng cung cấp hướng dẫn cho những người nằm trong đường đi của bão, đưa ra các cách họ có thể chuẩn bị và sống sót qua bão, lũ quét và lốc xoáy.

“Thời tiết là tin tức. Chúng tôi đưa tin với nhận thức rằng nó ảnh hưởng đến cuộc sống của độc giả. Và mặc dù các sự kiện cực đoan có thể bắt đầu như tin nóng, chúng thường trở thành những câu chuyện về sự sống sót, bi kịch, khoa học và trách nhiệm”.

— Susanna Timmons

Cách Nytimes đưa tin về các vụ xả súng hàng loạt

“Nhiệm vụ của chúng tôi là không bao giờ để chuyện này trở thành bình thường, và — một khi đã xác nhận — phản ứng và đưa tin mạnh mẽ, như thể đó là vụ đầu tiên chúng tôi từng đưa tin.”

Marc Lacey, tổng biên tập

Tòa soạn của chúng tôi nhận được báo cáo về các tình huống có tay súng hoạt động tại Hoa Kỳ ít nhất một lần mỗi ngày, tính trung bình. Chúng tôi theo dõi tình hình, xác nhận chi tiết và, nếu cần thiết, cử một nhóm phóng viên đến hiện trường. Trong vòng 24 giờ sau vụ xả súng hàng loạt tại Trường Trung học Marjory Stoneman Douglas ở Parkland, Florida, vào năm 2018, The Times đã có ít nhất 25 phóng viên và 15 biên tập viên làm việc trên câu chuyện này.

Mục tiêu tổng thể của chúng tôi là cung cấp cho độc giả một bản tường thuật chi tiết, đồng thời nhạy cảm với các nạn nhân và người thân của họ. Chúng tôi muốn tránh việc giật gân hóa tội ác hoặc nâng cao tầm vóc của kẻ tấn công.

Cách chúng tôi định nghĩa và đếm các vụ xả súng hàng loạt
Khi xác nhận được số người thiệt mạng, chúng tôi thông báo cho độc giả về quy mô của vụ xả súng và cách nó nằm trong bức tranh lớn hơn về loại tội phạm này trên khắp đất nước.

Để tạo ra một cách đếm nhất quán về các vụ xả súng hàng loạt ở Hoa Kỳ, chúng tôi đã cập nhật định nghĩa về “xả súng hàng loạt”, bao gồm bất kỳ vụ nổ súng nào có từ bốn người trở lên bị giết bằng súng — không tính kẻ tấn công — tại một địa điểm công cộng và vụ nổ súng không liên quan đến tội phạm hoặc tình huống khác, như cướp bóc, buôn bán ma túy hoặc bạo lực gia đình. Định nghĩa này dựa trên định nghĩa của F.B.I. về vụ giết người hàng loạt. Định nghĩa này cũng được sử dụng bởi cơ sở dữ liệu toàn diện nhất về chủ đề này: Dự án Bạo lực (Violence Project).

Số liệu đếm các vụ xả súng hàng loạt của chúng tôi dựa trên dữ liệu từ cả Lưu trữ Bạo lực Súng (Gun Violence Archive) và Dự án Bạo lực. Chúng tôi sử dụng dữ liệu từ cả hai nguồn để đảm bảo cơ sở dữ liệu của mình luôn cập nhật và đầy đủ nhất có thể.

Cách chúng tôi đưa tin về tội phạm

• Trong khi chúng tôi thường dựa vào các báo cáo từ các quan chức thực thi pháp luật đang kiểm soát hiện trường trong một vụ xả súng hàng loạt, chúng tôi sẽ cho độc giả biết những gì chúng tôi chưa thể xác nhận, những gì chúng tôi xác nhận được, cũng như nguồn gốc và cách chúng tôi thu thập thông tin.

• Chúng tôi sử dụng tên của nghi phạm một cách hạn chế và đặc biệt cẩn thận để tránh đưa tên đó vào tiêu đề hoặc bài đăng trên mạng xã hội.

• Chúng tôi tránh những mô tả mang tính điện ảnh hoặc thiếu nguồn gốc và sự dẫn chứng.

• Chúng tôi tham khảo ý kiến của các biên tập viên ảnh và tiêu chuẩn trước khi đăng tải những hình ảnh nhạy cảm hoặc ảnh của nghi phạm.

• Chúng tôi tập trung vào trải nghiệm của các nạn nhân và người sống sót sau vụ xả súng, đồng thời đưa tin về tội phạm và kẻ tấn công.

• Chúng tôi xác minh bất kỳ thông tin nào từ nhân chứng hoặc nạn nhân tìm thấy trên mạng xã hội và liên hệ với người đăng thông tin đó trước khi công bố.

Chúng tôi công bố tên của nghi phạm khi được cơ quan chức năng xác nhận. Nhưng chúng tôi không muốn làm nổi bật người này quá mức. Có bằng chứng cho thấy việc đưa tin trên truyền thông có thể là một yếu tố thúc đẩy các vụ xả súng hàng loạt trong tương lai.

Chúng tôi thường tránh đăng tải hình ảnh trong đó nghi phạm được nhìn thấy đang cầm vũ khí. Chúng tôi sẽ giải thích bất kỳ tư tưởng nào có thể đã ảnh hưởng đến hành động của tay súng, nhưng chúng tôi thường không đăng hoặc liên kết đến các bản tuyên ngôn chứa lý do cho cuộc tấn công.

Các phóng viên của chúng tôi cố gắng tìm hiểu càng nhiều càng tốt về nghi phạm và tiếp cận bất kỳ ai có thể từng gặp gỡ người này. Chúng tôi bổ sung các cuộc phỏng vấn bằng việc xem xét kỹ lưỡng các hồ sơ công khai. Chúng tôi muốn mang đến cho độc giả cảm nhận về bi kịch con người, vì vậy việc liên lạc với người thân của những người đã thiệt mạng trong những hoàn cảnh như vậy là cần thiết.

Cách tờ Nytimes sử dụng hình ảnh để điều tra tin tức

Nhóm điều tra hình ảnh tại The New York Times sử dụng hình ảnh vệ tinh, video từ điện thoại, bài đăng trên mạng xã hội và các yếu tố hình ảnh khác để điều tra và tái hiện các sự kiện tin tức như hành động chết người của cảnh sát ở Hoa Kỳ, buôn lậu dầu ở Triều Tiên, và một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái gây thảm họa ở Kabul.

Những nhà báo này cũng sử dụng các phương pháp đưa tin truyền thống, như đến hiện trường sự kiện và phỏng vấn nhân chứng cũng như người sống sót. Nhưng chính các phương pháp điều tra kỹ thuật số đã làm họ nổi bật và cho phép họ trình bày một bản tường thuật rõ ràng, xác thực về tin tức.

Khi không một sĩ quan cảnh sát nào tham gia cuộc đột kích vào nhà của Breonna Taylor ở Kentucky sử dụng camera đeo người, khiến việc hiểu đầy đủ chuyện gì đã xảy ra trở nên khó khăn, đội Điều tra Hình ảnh đã xây dựng một mô hình 3D của hiện trường và ghép nối các chuỗi sự kiện quan trọng để cho thấy sự lập kế hoạch kém cỏi và công việc cẩu thả của cảnh sát đã dẫn đến một kết cục chết người như thế nào.

Malachy Browne, một nhà sản xuất câu chuyện cấp cao và là đồng sáng lập đội Điều tra Hình ảnh vào năm 2017, đã nói về giá trị của việc đưa tin của đội khi họ giành được Giải Pulitzer cho Báo chí Quốc tế năm 2020: “Cùng nhau, họ đã chứng minh — không còn nghi ngờ gì nữa — rằng các phi công Nga đã ném bom bốn bệnh viện, một con phố chợ và một trại tị nạn. Tất cả đều ở Syria. Giết chết hàng chục người.”

Cách nhóm hoạt động

• Sử dụng thông tin công khai, mạng xã hội và việc đưa tin tại chỗ, các thành viên trong đội thu thập video và các bằng chứng tài liệu khác về sự kiện họ đang điều tra.

• Tìm kiếm ngược hình ảnh, bao gồm việc chạy các hình ảnh tĩnh qua các công cụ tìm kiếm, giúp xác nhận rằng một video là mới nhất. Nếu nội dung đã xuất hiện trực tuyến trước đó, nó rất có thể sẽ hiển thị trong kết quả tìm kiếm.

• So sánh các địa danh hoặc khớp các hư hại cấu trúc (như trong cuộc chiến ở Ukraine) trong video với hình ảnh vệ tinh hoặc Google Street View có thể giúp xác định chính xác một khu vực.

• Để xác minh thời điểm một video được quay, các thành viên trong đội kiểm tra báo cáo thời tiết, đo độ dài bóng của mặt trời và xem xét siêu dữ liệu, tức là thông tin tệp, của video hoặc ảnh. Họ cũng phỏng vấn nhân chứng.

• Nếu phát hiện một video bị lấy ra khỏi ngữ cảnh hoặc được sử dụng để lan truyền thông tin sai lệch, họ sẽ lên mạng xã hội để cảnh báo người khác rằng nội dung đó không đáng tin cậy.

Để biết thêm về quy trình của đội, hãy đọc bài “The Times xác minh video của nhân chứng như thế nào“ của Christoph Koettl, người chuyên phân tích hình ảnh vệ tinh, video và các bằng chứng hình ảnh khác cho The Times.

Khi Nytimes đăng tải một từ ngữ tục tĩu

“Trong thời đại mà sự thô tục hiện diện khắp nơi, việc lập luận rằng việc ai đó sử dụng, chẳng hạn, từ ‘F’ là điều tiết lộ sâu sắc thì không thực sự thuyết phục.”

Phil Corbett, biên tập viên tiêu chuẩn

Bạn có thể đã thấy một từ ngữ tục tĩu trên các trang báo, dù là phiên bản số hay in, của The New York Times. Nhưng điều này hiếm khi xảy ra. Chúng tôi đặt ra một ngưỡng rất cao đối với các từ ngữ thô tục.

Tuy nhiên, có những lúc việc công bố một biểu đạt gây khó chịu là cần thiết để độc giả hiểu được nội dung đang được báo cáo. Chẳng hạn, The Times không né tránh việc đưa tin về những lời thô tục được thốt ra bởi các nhân vật công chúng quyền lực và sử dụng trong bối cảnh công khai. Nếu một phóng viên cảm thấy mạnh mẽ rằng ngôn ngữ gây khó chịu nên được sử dụng trong bài viết, các biên tập viên từ Nhóm Tiêu chuẩn — và đôi khi là ban lãnh đạo cấp cao — sẽ thảo luận về giá trị của việc sử dụng ngôn ngữ đó trước khi đồng ý đăng tải.

Ngay cả khi chúng tôi quyết định công bố ngôn ngữ như vậy, chúng tôi thường giới hạn nó ở một lần đề cập duy nhất và tránh sử dụng trong tiêu đề, thông báo tin tức hoặc bài đăng trên mạng xã hội.

Thường xuyên hơn, chúng tôi từ chối ngôn ngữ gây khó chịu, như trong các bài viết về những nhân vật đầy màu sắc thường xuyên xen kẽ cuộc phỏng vấn của họ bằng những từ bốn chữ cái. Trong những trường hợp này, chúng tôi không cảm thấy bắt buộc phải đăng tải từng từ họ nói. Thay vào đó, chúng tôi chọn cách mô tả chung như “sử dụng một biểu đạt thô tục.” Và chúng tôi thường tránh lặp lại từ ngữ tục tĩu được dùng trong tên của một trang web, doanh nghiệp, bộ phim hoặc ban nhạc.

(Có một phần của The Times nơi bạn có thể gặp ngôn ngữ thô tục thường xuyên hơn một chút: Sách. Điều này là do chúng tôi đăng các trích đoạn từ những cuốn sách mà chúng tôi giới thiệu, và chúng tôi không can thiệp vào ngôn ngữ của tác giả.)

Chúng tôi nhận ra rằng một số độc giả có thể xem cách tiếp cận của chúng tôi đối với ngôn ngữ thô tục là lỗi thời hoặc thậm chí hơi cứng nhắc. Để làm rõ, không phải chúng tôi nghĩ rằng độc giả của mình mong manh hay dễ bị sốc. Nhưng chúng tôi tin rằng họ đánh giá cao một giọng điệu kiềm chế và chu đáo. Dưới đây là một câu từ mục “tục tĩu, thô tục, báng bổ” trong sách hướng dẫn phong cách của The Times, dài hơn 700 từ:

“The Times tạo sự khác biệt bằng cách đứng lên bảo vệ sự văn minh trong diễn ngôn công cộng, đôi khi phải trả giá bằng sự sống động của một hoặc hai bài viết, và đôi khi phải chịu đựng những lời chế giễu.”

The New York Times quyết định ai được đăng cáo phó như thế nào?

“Khoảng 155.000 người qua đời giữa mỗi phiên bản in của The New York Times và phiên bản tiếp theo — đủ để lấp đầy sân vận động Yankee ba lần. Trung bình, chúng tôi đăng cáo phó cho khoảng ba người trong số họ.”

William McDonald, biên tập viên cáo phó

Ở đây, William McDonald giải thích quy trình thực hiện một cáo phó của The Times:

Chúng tôi bắt đầu với một phần cực kỳ nhỏ trong tổng số — những cái chết mà chúng tôi tình cờ biết đến, thường qua email, từ dịch vụ tin tức hoặc các nguồn báo chí khác — rồi sau đó bắt đầu chọn lọc.

Chúng tôi cực kỳ khắt khe. Điều đó là bắt buộc. Chúng tôi chỉ có một lượng không gian hạn chế trên báo in, chỉ có một số lượng nhân sự nhất định để viết bài và chỉ có từng ấy giờ trong ngày để hoàn thành, trong khi chúng tôi phải theo dõi một thế giới rất rộng lớn.

Chúng tôi tập trung vào những người tạo ra sự khác biệt trên một sân khấu lớn — những người mà chúng tôi nghĩ sẽ thu hút sự quan tâm rộng rãi nhất. Nếu bạn từng là tâm điểm của tin tức khi còn sống, rất có thể cái chết của bạn cũng là tin tức.

Chúng tôi điều tra, nghiên cứu và hỏi thăm trước khi quyết định chọn đối tượng.

Một số người có thể nghĩ quy trình của chúng tôi là tự cao, ai đã phong cho một nhóm biên tập viên của The Times đứng bên lề đường, khi đoàn người nhân loại đi qua, để chọn ra người này, người kia — nhưng không phải người đó — là đáng được nhớ đến?

Câu trả lời là thực ra không ai làm điều đó, bởi vì đó không chính xác là điều chúng tôi quyết định. Chúng tôi không đưa ra phán xét, dù là về đạo đức hay bất cứ khía cạnh nào, về giá trị con người. Tuy nhiên, điều chúng tôi cố gắng đánh giá là tính đáng đưa tin, và đó là một tiêu chuẩn hoàn toàn khác.

Không có công thức, hệ thống chấm điểm hay danh sách kiểm tra nào. Một điều cần nhớ là chúng tôi không có ý định tôn vinh người đã khuất; chúng tôi để việc ca ngợi cho những người đọc điếu văn. Chúng tôi chỉ tìm cách báo cáo về cái chết và tóm tắt cuộc đời, làm sáng tỏ lý do tại sao, theo đánh giá của chúng tôi, những cuộc đời đó có ý nghĩa. Sự biện minh cho cáo phó nằm ở câu chuyện mà nó kể lại.

The New York Times sở hữu những gì?

Công ty The New York Times sở hữu tờ báo The New York Times, trang web và ứng dụng của nó, cùng với một số doanh nghiệp khác:

• Wirecutter, dịch vụ khuyến nghị sản phẩm.

• The Athletic, trang tin tức thể thao.

• New York Times Cooking, chuyên về công thức nấu ăn.

• New York Times Games, bao gồm các trò chơi như Spelling Bee và Wordle.

Mỗi doanh nghiệp hoạt động độc lập và được bán dưới dạng đăng ký riêng lẻ, hoặc kết hợp trong một gói với trang tin tức và ứng dụng. (Wordle thì miễn phí.) Công ty kiếm phần lớn doanh thu từ các đăng ký này và cũng thu được một khoản đáng kể từ quảng cáo.

Tờ báo còn sản xuất một số podcast, bao gồm “The Daily,” có bán tài trợ và quảng cáo. Ngoài ra, công ty sở hữu Serial Productions, một nhà sản xuất podcast, và Audm, dịch vụ tạo phiên bản âm thanh của các bài viết cho nhiều nhà xuất bản khác nhau.

The Times cũng xuất bản The New York Times International Edition (phiên bản quốc tế), The New York Times Magazine, T: The New York Times Style Magazine (tạp chí phong cách), và The New York Times Book Review (đánh giá sách). Tất cả đều hoạt động trong tòa soạn và được dẫn dắt bởi tổng biên tập điều hành.

Công ty trước đây từng sở hữu các tờ báo khác, bao gồm The Boston Globe, cũng như các đài phát thanh và truyền hình. Hiện tại, The Times không còn sở hữu những tài sản này nữa, thay vào đó tập trung vào ít thương hiệu tin tức số hơn. Công ty đã thực hiện các khoản đầu tư thiểu số vào một số doanh nghiệp và công ty khởi nghiệp khác, nhưng vì The Times không có quyền kiểm soát hoạt động của các công ty này, họ không công bố chi tiết về các khoản đầu tư đó.

The Times sở hữu phần lớn tòa nhà trụ sở chính tại Thành phố New York và một nhà máy in. Cả hai đều tạo ra doanh thu. Tòa nhà cho các công ty bên ngoài thuê không gian văn phòng, còn nhà máy in bán dịch vụ in ấn cho các nhà xuất bản khác.

Là một công ty đại chúng, The Times được giao dịch dưới mã chứng khoán NYT, nhưng doanh nghiệp này được kiểm soát bởi gia đình Ochs-Sulzberger thông qua một quỹ tín thác. Nhà xuất bản hiện tại, A.G. Sulzberger, là thành viên thế hệ thứ năm của gia đình này.

Thông tin tài chính bổ sung có thể được tìm thấy tại đây.

Cách tờ The Times xử lý và xác nhận tin tức tội phạm mới nhất

“Khi có tin tức lớn xảy ra, chúng tôi cố gắng tìm hiểu rõ ràng chuyện gì đã diễn ra nhanh nhất có thể, dù chúng tôi luôn ghi nhớ rằng các báo cáo ban đầu từ hiện trường thường có thể không chính xác.”

Marc Lacey, tổng biên tập

The Times thường dựa vào các báo cáo từ các quan chức thực thi pháp luật đang kiểm soát hiện trường trong một sự kiện tin tức nóng. Những báo cáo ban đầu này có thể hữu ích cho độc giả, nhưng chúng cũng có thể chưa đầy đủ và thậm chí không chính xác. Chúng tôi thông báo cho độc giả biết những gì chúng tôi chưa thể xác nhận, những gì chúng tôi xác nhận được, cũng như nguồn gốc và cách chúng tôi thu thập thông tin. Sau đó, chúng tôi tích cực làm việc để thu thập nhiều góc nhìn khác nhau về sự việc, đồng thời xác minh thông tin qua hồ sơ công khai và phỏng vấn nhân chứng cũng như nạn nhân. Chúng tôi cũng tìm kiếm các đoạn video ghi lại sự kiện và xác minh chúng trước khi công bố.

Những điều chúng tôi ghi nhớ trong giai đoạn đầu của một sự kiện tin tức nóng

• Các báo cáo ban đầu từ quan chức thực thi pháp luật phản ánh phiên bản của họ về sự kiện và dựa trên các cuộc điều tra sơ bộ.

• Thông tin bổ sung có thể mâu thuẫn với những báo cáo sớm này.

• Quan chức thực thi pháp luật có thể đang giữ lại thông tin vì nhiều lý do khác nhau.

Cách chúng tôi tiếp cận việc đưa tin

• Chúng tôi thận trọng khi đưa tin về các động cơ tiềm ẩn, đặc biệt khi các quan chức đưa ra những tuyên bố sớm về động cơ đằng sau một sự việc.

• Chúng tôi rõ ràng với độc giả về những câu hỏi chưa có lời giải đáp.

• Khi thông tin mới mâu thuẫn với các báo cáo trước đó, chúng tôi thẳng thầu với độc giả về những gì đã thay đổi và khi nào.

Đôi khi việc đưa tin về các sự kiện này liên quan đến cả tội phạm và cách cảnh sát phản ứng. Quan chức thực thi pháp luật đôi khi gây khó khăn cho chúng tôi trong việc tiếp cận thông tin, phỏng vấn nhân chứng hoặc xác minh kết quả của họ.

Trong trường hợp của George Floyd, báo cáo ban đầu của cảnh sát có tiêu đề “Người đàn ông qua đời sau sự cố y tế trong lúc tương tác với cảnh sát.” Tuy nhiên, video do một người qua đường ghi lại cho thấy các sĩ quan cảnh sát đè ông Floyd xuống đất.

Bằng cách thẳng thắn với độc giả về những gì chúng tôi biết và chưa biết, chúng tôi cung cấp càng nhiều chi tiết càng tốt, đồng thời thừa nhận rằng đó chưa phải là toàn bộ bức tranh.

Tại sao The New York Times yêu cầu độc giả đóng góp vào hoạt động báo chí của chúng tôi?

“Việc mời mọi người đóng góp vào việc đưa tin của chúng tôi giúp chúng tôi mở rộng phạm vi và quy mô của hoạt động báo chí.”

— Beena Raghavendran, biên tập viên, kể chuyện số và đào tạo

Các nhà báo của chúng tôi rất giỏi trong việc đặt câu hỏi và lắng nghe. Công việc của họ thường được thực hiện với từng nguồn tin một — qua điện thoại, email, tin nhắn hoặc gặp trực tiếp. Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu chúng tôi đặt những câu hỏi đó cho hàng chục, thậm chí hàng trăm người cùng một lúc?

Bằng cách sử dụng bảng câu hỏi, chúng tôi cho phép các nhà báo mở rộng phạm vi đưa tin của mình và mang đến cho độc giả cơ hội trả lời các câu hỏi cụ thể, mô tả trải nghiệm của họ, đồng thời chia sẻ hình ảnh hoặc các phương tiện truyền thông khác. Các bảng câu hỏi có thể tạo ra hàng trăm phản hồi, và những phản hồi này thường được sử dụng trong một bài viết tiếp theo. Chẳng hạn, khi một cuộc thăm dò cho thấy sự bất hòa chính trị đang đe dọa tình bạn và mối quan hệ gia đình, lời kêu gọi của chúng tôi đã thu hút hơn 500 phản hồi, cho phép chúng tôi chia sẻ với độc giả quan điểm của những người từ khắp đất nước, với độ tuổi từ 17 đến 74.

Bảng câu hỏi là một phần mở rộng của các phương pháp đưa tin truyền thống của chúng tôi và là cách để đảm bảo rằng hoạt động báo chí của chúng tôi phản ánh thế giới mà chúng tôi đưa tin.

Đây là cách chúng hoạt động và lý do bạn có thể tin tưởng chúng tôi với sự đóng góp của bạn
Sau khi chúng tôi xây dựng một bảng câu hỏi và công bố nó, một nhóm phóng viên và biên tập viên cùng nhau đọc qua từng phản hồi. Sau đó, chúng tôi liên hệ với một phần những người trả lời (đôi khi lên đến vài chục người) để trò chuyện tiếp. Những cuộc trò chuyện này có thể bao gồm một cuộc phỏng vấn để có được phản hồi dài hơn, chi tiết hơn, hoặc chỉ đơn giản là sự đồng ý rằng chúng tôi có thể sử dụng phản hồi mà họ đã gửi.

Các bảng câu hỏi này xuất hiện dưới dạng bài viết và bất kỳ ai có truy cập internet đều có thể tham gia. Bạn không cần phải đăng ký hoặc thậm chí đăng nhập trên trang web của chúng tôi.

Chúng tôi yêu cầu tên đầy đủ và email để tham gia. Chúng tôi có thể sử dụng thông tin này để liên hệ với bạn nhằm xác nhận rằng bạn đúng là người bạn nói.

Chúng tôi chỉ sử dụng các phản hồi từ bảng câu hỏi cho mục đích báo chí. Tất cả các phản hồi được lưu trữ trong một cơ sở dữ liệu an toàn, do chúng tôi tự xây dựng và duy trì, chỉ có các nhà báo của chúng tôi mới truy cập được. Chúng tôi không bao giờ sử dụng thông tin cá nhân bạn chia sẻ cho mục đích tiếp thị hoặc bất kỳ liên lạc kinh doanh nào khác.

Dù chúng tôi có sử dụng phản hồi của bạn hay không, chúng tôi luôn cố gắng xác nhận rằng đã nhận được nó. Chúng tôi nỗ lực hết sức để liên hệ với bạn trước khi công bố bất kỳ phần nào trong nội dung bạn gửi.

Chúng tôi công bố hơn 100 bảng câu hỏi mỗi năm và khuyến khích các nhà báo ở mọi lĩnh vực khám phá cách tiếp cận này trong việc đưa tin.

(The New York Times)

Ứng dụng này gần đây đã xuất hiện nhiều trên các phương tiện truyền thông. Ngày 26/1/2026, FBI thông báo sẽ điều tra các nhóm chat Signal sau khi nhiều người dân Minnesota sử dụng ứng dụng này để phối hợp viện trợ và theo dõi hoạt động của ICE. Cùng ngày, Elon Musk đặt câu hỏi về tính bảo mật của Signal. Và năm ngoái, các quan chức cấp cao của chính phủ đã vô tình thêm một nhà báo vào một nhóm chat tuyệt mật.

Tóm lại, sau nhiều năm thử nghiệm, tôi tin chắc rằng Signal vẫn là một trong những cách tốt nhất để gửi tin nhắn an toàn. Dưới đây là tất cả những gì bạn cần biết về cách hoạt động của nó và cách giữ an toàn khi sử dụng.

Signal là gì và tại sao nó lại được nhắc đến nhiều trên các phương tiện truyền thông?

Signal là một ứng dụng cho phép bạn gửi tin nhắn trực tiếp và trò chuyện nhóm được mã hóa, cũng như thực hiện cuộc gọi thoại và video. Ứng dụng này miễn phí, mã nguồn mở và được quản lý bởi một tổ chức phi lợi nhuận. Công nghệ nền tảng của nó, được gọi là Giao thức Signal, cũng được các dịch vụ nhắn tin cạnh tranh khác, chẳng hạn như WhatsApp, sử dụng để bảo mật thông tin liên lạc.

Signal phổ biến đối với những người đang tìm kiếm một cách nhắn tin an toàn hơn — hoặc đơn giản là cần một ứng dụng cho nhóm trò chuyện lớn. Những cuộc trò chuyện nhạy cảm diễn ra trên Signal đôi khi đã gây ra tranh cãi.

Thông báo hồi tháng 1 năm 2026 rằng FBI dự định điều tra các nhóm chat Signal được sử dụng bởi những người phản đối các hoạt động của ICE tại Minneapolis chỉ là một ví dụ. Cùng ngày, Elon Musk đặt câu hỏi về tính bảo mật của Signal và WhatsApp và khuyến khích những người theo dõi ông trên X (trước đây là Twitter) sử dụng công cụ nhắn tin có sẵn trên nền tảng đó.

Vào năm 2025, tổng biên tập của tạp chí The Atlantic, Jeffrey Goldberg, đã được thêm vào một nhóm trên Signal, bao gồm cả Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và các quan chức cấp cao khác trong chính quyền Trump, và đã công khai thảo luận về một chiến dịch quân sự nhạy cảm mà trước đó vẫn chưa diễn ra .

Và đó chỉ mới xảy ra trong vòng một năm trở lại đây thôi. Một ứng dụng nhắn tin mà lại gây ra nhiều ồn ào như vậy quả là đáng kinh ngạc.

Vì sao chúng tôi tin tưởng vào mã hóa của Signal

Mặc dù nhiều công ty mã hóa dữ liệu, nhưng họ thường giữ lại các khóa mã hóa, điều đó có nghĩa là họ vẫn có quyền đọc tin nhắn của bạn hoặc có thể bị buộc phải giao những tin nhắn đó cho cơ quan thực thi pháp luật.

Ngược lại, Signal sử dụng mã hóa đầu cuối (E2EE), có nghĩa là Signal không thể đọc tin nhắn của bạn hoặc cung cấp cho bất kỳ ai khác phương tiện để đọc tin nhắn của bạn.

Giao thức của Signal được thiết kế để đảm bảo rằng ngay cả khi kẻ tấn công bằng cách nào đó có phương tiện để giải mã một tin nhắn duy nhất, chúng cũng không thể giải mã tất cả các tin nhắn trước đó.

Nick Doty, chuyên gia công nghệ cấp cao tại Trung tâm Dân chủ và Công nghệ, cho biết Signal cũng bảo vệ siêu dữ liệu tin nhắn. Siêu dữ liệu, trong các ứng dụng khác có thể bao gồm nguồn và đích của tin nhắn, có thể được sử dụng để xác định ai đang gửi tin nhắn, cũng như gửi cho ai.

Mã nguồn của các ứng dụng Signal là mã nguồn mở ; giao thức Signal, thứ mà Signal và các ứng dụng khác sử dụng để mã hóa tin nhắn, cũng vậy. Điều này cho phép các nhà nghiên cứu xem xét kỹ lưỡng hoạt động bên trong của Signal để tìm kiếm bất kỳ lỗ hổng nào và xác nhận rằng nó không chia sẻ thông tin hoặc làm rò rỉ thông tin cho bên thứ ba.

“Rất nhiều người thông minh chú ý đến cả Giao thức Signal và các ứng dụng Signal để đảm bảo chúng hoạt động đúng như dự định,” Thorin Klosowski, một nhà hoạt động về an ninh và quyền riêng tư thuộc tổ chức phi lợi nhuận Electronic Frontier Foundation (và là cựu nhà báo của Wirecutter) cho biết.

Mã hóa không đảm bảo rằng không ai có thể đọc được tin nhắn của bạn

Phá mã rất khó, nhưng người ngoài vẫn có những cách khác để truy cập vào ngay cả những tin nhắn được bảo mật nhất. Đôi khi phương pháp này đơn giản chỉ là việc ai đó chuyển tiếp ảnh chụp màn hình hoặc tin nhắn từ các cuộc trò chuyện được bảo mật hoặc thêm một người cung cấp thông tin vào nhóm trò chuyện.

Nếu điện thoại của bạn không bị khóa và bị kẻ trộm lấy cắp hoặc bị cơ quan thực thi pháp luật thu giữ, bất cứ ai có điện thoại của bạn đều có thể dễ dàng mở ứng dụng và đọc tin nhắn của bạn.

“Ngay cả với mã hóa mạnh, nếu chính phủ có quyền truy cập vào thiết bị đã được mở khóa của bạn hoặc thiết bị của người mà bạn đang trò chuyện cùng, hoặc nếu họ có thể tham gia vào cuộc trò chuyện nhóm, họ có thể truy cập vào tin nhắn của bạn,” Doty nói.

Ngoài ra, còn có những cách tinh vi hơn để người ngoài có thể xem được tin nhắn của bạn, chẳng hạn như phần mềm độc hại được cài đặt trên điện thoại của bạn.

Trong một tài liệu nội bộ của FBI năm 2021, cơ quan này cho biết họ không có cách nào để lấy lại tin nhắn từ tổ chức điều hành Signal, nhưng có thể lấy lại tin nhắn từ WhatsApp — ứng dụng sử dụng giao thức Signal — bằng cách sao lưu dữ liệu thiết bị. Hệ thống sao lưu của Signal được thiết kế để chống lại việc thu thập thông tin kiểu này, và WhatsApp kể từ đó đã bổ sung khả năng mã hóa các bản sao lưu . WhatsApp là một lựa chọn thay thế tốt cho Signal, nhưng bạn cần cấu hình sao lưu đúng cách để đảm bảo an toàn.

Cách sử dụng Signal một cách an toàn

Khi sử dụng Signal, tin nhắn của bạn đã được bảo mật khỏi hầu hết các mối đe dọa về quyền riêng tư, nhưng vẫn có một vài chiến thuật khác bạn có thể sử dụng để làm cho tin nhắn của mình an toàn hơn nữa.

Hãy bảo vệ thiết bị của bạn bằng mật mã. Doty nói với tôi rằng “một thiết bị có thể bị khóa, nhưng người dùng có thể bị buộc phải mở khóa bằng sinh trắc học như quét khuôn mặt hoặc dấu vân tay.” Ví dụ, việc ai đó đưa điện thoại của bạn ra trước mặt để kích hoạt Face ID dễ hơn nhiều so với việc bắt bạn tiết lộ mật mã mà bạn chỉ nhớ. Nếu bạn đang ở trong tình huống có thể bị lấy mất điện thoại, hãy tạm thời tắt sinh trắc học và thay thế bằng mật mã.

Trên một số điện thoại Android, hãy nhấn giữ nút nguồn và nút tăng âm lượng, sau đó chọn Chế độ Khóa (Lockdown) trong menu hiện ra. Nếu bạn muốn truy cập Chế độ Khóa bằng cách nhấn giữ nút nguồn, hãy vào Cài đặt > Hệ thống > Cử chỉ > Nhấn và giữ nút nguồn rồi chọn Menu nguồn (lưu ý rằng thao tác này có thể vô hiệu hóa một cách truy cập Gemini). Người dùng Samsung có thể bật tính năng tương tự .

Trên iPhone, hãy nhấn nhanh và liên tục nút nguồn cho đến khi menu tắt máy xuất hiện. iPhone của bạn lúc này sẽ yêu cầu nhập mật mã để mở khóa.

Cũng nên biết cách bảo vệ điện thoại của bạn nếu bị mất cắp. Ứng dụng Find My của Apple và Find Hub của Google cho phép bạn khóa điện thoại từ xa hoặc thậm chí xóa toàn bộ nội dung bên trong.

Tắt thông báo của bạn. Điện thoại đôi khi hiển thị một phần hoặc toàn bộ nội dung tin nhắn đến trong phần thông báo. Bạn có thể tắt tính năng này trong ứng dụng Signal.

Nhấn vào biểu tượng người dùng của bạn ở góc trên bên phải để mở Cài đặt, sau đó vào Thông báo. Trong mục Hiển thị, chọn Chỉ tên hoặc Không có tên hoặc tin nhắn .

Yêu cầu xác thực bổ sung cho ứng dụng Signal. Bạn có thể cấu hình Signal để yêu cầu xác thực bổ sung chỉ để mở ứng dụng. Bằng cách đó, ngay cả khi điện thoại của bạn bị lấy mất, ứng dụng vẫn được bảo mật.

Chạm vào biểu tượng người dùng của bạn ở góc trên bên phải màn hình chính để truy cập Cài đặt. Cuộn xuống và chạm vào Quyền riêng tư , sau đó chạm vào Khóa màn hình.

Tóm lại, sử dụng mật mã an toàn hơn so với sử dụng sinh trắc học, nhưng sinh trắc học tiện lợi và phù hợp trong hầu hết các trường hợp.

Bạn có thể thiết lập để tin nhắn tự biến mất. Trong các cuộc trò chuyện riêng tư, hãy nhấn vào menu ba chấm, chọn Tin nhắn tự biến mất, rồi thiết lập thời gian bạn muốn tin nhắn hiển thị trong cuộc trò chuyện. Bạn cũng có thể thiết lập mặc định cho tất cả các cuộc trò chuyện của mình trong Cài đặt > Quyền riêng tư > Tin nhắn tự biến mất và bật tính năng tin nhắn tự biến mất cho cả các cuộc trò chuyện nhóm.

Lưu ý rằng thời gian đếm ngược đến khi xóa bắt đầu ngay lập tức đối với bạn, nhưng chỉ bắt đầu đối với người nhận khi họ xem được tin nhắn.

Bạn cũng có thể thiết lập để ảnh và các phương tiện khác chỉ được xem một lần. Sau khi thêm ảnh hoặc video, hãy chạm vào biểu tượng vô cực ở cuối màn hình, biểu tượng này sẽ chuyển thành số 1.

Hãy kiểm tra để chắc chắn rằng bạn đang nói chuyện với đúng người. Trong trường hợp hiếm hoi xảy ra tấn công trung gian (man-in-the-middle attack), kẻ tấn công sẽ đứng giữa bạn và người nhận tin nhắn, và có thể mạo danh cả hai bên. Bạn có thể xác minh người kia trong cuộc trò chuyện đúng là người họ tự xưng bằng cách chạm vào tên người nhận ở đầu màn hình, sau đó chạm vào Xem số xác thực . Nếu các số trùng khớp, bạn biết rằng cuộc trò chuyện an toàn.

Hãy nhớ rằng bạn nên so sánh số điện thoại trực tiếp hoặc sử dụng phương pháp bảo mật khác ngoài cuộc trò chuyện. Ngoài ra, số điện thoại bảo mật của bạn sẽ thay đổi khi ai đó cài đặt lại ứng dụng hoặc mua điện thoại mới.

Tạo tên người dùng và ẩn số điện thoại của bạn. Chạm vào biểu tượng người dùng của bạn, sau đó chạm vào tên của bạn ở đầu màn hình. Tại đây, bạn có thể thiết lập tên người dùng mà mọi người có thể sử dụng để tìm bạn trên Signal, vì vậy bạn không cần phải chia sẻ số điện thoại của mình.

Để giới hạn người có thể xem số điện thoại của bạn trên Signal, hãy vào Cài đặt > Quyền riêng tư > Số điện thoại. Tại đây, bạn cũng có thể ngăn người khác tìm kiếm số điện thoại của bạn trên Signal.

Hãy cảnh giác với các cuộc tấn công lừa đảo. Cả Doty và Klosowski đều cảnh báo rằng kẻ tấn công có thể lừa người dùng Signal cung cấp thông tin cần thiết để chiếm đoạt tài khoản của họ .

Vào Cài đặt > Tài khoản > Khóa đăng ký. Tại đây, bạn có thể thiết lập mã PIN Signal đặc biệt, mã này cần thiết để thiết lập tài khoản của bạn trên điện thoại khác.

Hãy nhớ đến yếu tố con người. Ai đó có thể chụp màn hình cuộc trò chuyện của bạn, chụp ảnh bằng máy ảnh hoặc đơn giản là kể cho người khác biết bạn đã gửi gì cho họ. Chỉ gửi những gì bạn cảm thấy thoải mái chia sẻ, cho những người bạn tin tưởng — đặc biệt là trong các nhóm trò chuyện lớn.

Không có hệ thống nhắn tin nào là hoàn hảo.

Mỗi ứng dụng thay thế Signal đều có những nhược điểm riêng. Hầu hết các tin nhắn RCS được gửi giữa các thiết bị Android hiện đại và tất cả các cuộc trò chuyện bong bóng xanh giữa iPhone đều được mã hóa đầu cuối, nhưng tin nhắn được gửi giữa iPhone và điện thoại Android hiện vẫn chưa được mã hóa, điều này khá bất tiện. Tin nhắn SMS cũng không được mã hóa. Telegram và Facebook Messenger không sử dụng mã hóa đầu cuối (E2EE) theo mặc định, điều đó có nghĩa là các công ty đứng sau chúng có thể truy cập một số tin nhắn.

Signal không hoàn hảo, nhưng nó là cách tốt nhất để gửi tin nhắn an toàn cho bất kỳ ai, bất kể họ dùng điện thoại gì. Chừng nào điều đó vẫn đúng, chúng tôi sẽ tiếp tục khuyên dùng ứng dụng này.

(Max Eddy / Signe Brewster / Caitlin McGarry / Nytimes)

Suốt mùa hè, Kiara Stent bắt đầu một cuộc săn lùng. Cô bắt đầu lướt qua các bài đăng trên LinkedIn của nhiều người khác nhau — bao gồm cả những người dẫn đầu trong lĩnh vực marketing và những người cô quen biết — đọc khoảng 200 bài đăng trên khoảng 50 hồ sơ khác nhau. Những gì cô tìm thấy “khiến tôi mất đi một chút tôn trọng,” cô nói, đặc biệt là đối với những người ở vị trí cao hơn. Theo cô, khoảng 75% bài đăng dường như được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo.

Stent, một chuyên viên marketing 25 tuổi ở Cape Town, đã bắt đầu dự án nghiên cứu không chính thức này sau khi nhận thấy các bài đăng trên trang cá nhân của mình bắt đầu có vẻ giống nhau — những phép ẩn dụ kịch tính, những câu khẩu hiệu giật gân, nhưng thiếu cá tính. Cô đã đăng bài vào tháng 8 về những gì cô xác định là dấu hiệu rõ ràng của việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), và bài đăng nhanh chóng trở thành bài phổ biến nhất của cô, thu hút hàng chục nghìn lượt xem. Phản ứng khá trái chiều, hầu hết người bình luận đều cười và đồng tình, một số thì tỏ ra phòng thủ. Nhưng những luận điểm của cô đã gây được tiếng vang.

“Tài khoản LinkedIn của tôi hoạt động rất sôi nổi,” cô ấy nói.

Stent là một phần trong nhóm nhỏ nhưng đang ngày càng lớn mạnh gồm những công dân quan tâm đang mạnh mẽ lên tiếng về những gì họ cho là văn bản do AI tạo ra trên LinkedIn. Một số người coi dấu gạch ngang dài (em dash) là dấu hiệu rõ ràng cho thấy văn bản đó được viết bởi ChatGPT; những người khác lại nghi ngờ bất kỳ việc sử dụng dấu phẩy Oxford nào. Từ ngữ hoa mỹ? Lặp lại ý tưởng? “Không chỉ X, mà còn Y”? Cú pháp quanh co? Biểu tượng cảm xúc? Tất cả đều là dấu hiệu đáng báo động.

ChatGPT quả thực có những đặc điểm riêng – hoặc ít nhất là nó đã như vậy vào mùa thu năm ngoái, khi một phân tích của tờ Washington Post về hơn 300.000 tin nhắn cho thấy 70% trong số đó chứa ít nhất một biểu tượng cảm xúc và hơn một nửa chứa dấu gạch ngang dài (em dash). Người sáng lập OpenAI, Sam Altman, đã thừa nhận vấn đề về dấu gạch ngang dài (và đã đề xuất một giải pháp ). Nhưng tất cả những bằng chứng được cho là “dấu hiệu cảnh báo” đều là những đặc điểm nhỏ xuất hiện trong văn phong của người thật mọi lúc. Một số người, hiện đang tiếp nhận lượng lớn nội dung do ChatGPT tạo ra, thậm chí có thể đang vô tình bắt chước phong cách của nó.

Sự mơ hồ đó không ngăn cản được những người điều tra trực tuyến.

Một số người theo dõi AI đăng bài vì họ quan tâm. Brielle Reisman, một chuyên viên tiếp thị kỹ thuật 29 tuổi tại một công ty sản xuất ở Houston, đăng bài trên LinkedIn về những dấu hiệu nhận biết văn bản do AI tạo ra để gián tiếp hướng dẫn các kỹ sư trong mạng lưới của mình. Cô nói: “Tôi rất tiếc khi thấy ai đó mất uy tín chỉ vì họ cố gắng tạo ra nội dung bằng phần mềm LLM.” Reisman chưa bao giờ trực tiếp chất vấn ai về việc sử dụng AI (bản thân cô thấy nó hữu ích cho nhiều nhiệm vụ). Nhưng cô coi những lời chỉ trích chung của mình như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng rằng người khác sẽ nhận thấy khi ai đó đăng tải những đoạn văn bản chưa được chỉnh sửa từ ChatGPT.

Thomas Manandhar-Richardson, 32 tuổi, giám đốc nghiên cứu tại một công ty tư vấn khoa học xã hội ở Liverpool, có cách tiếp cận thẳng thắn hơn. Anh ấy đã bình luận những câu như “Tại sao bạn lại viết điều này?” trên những bài đăng mà anh ấy cho là rõ ràng do AI tạo ra. Anh ấy nói rằng hầu hết người đăng bài gốc đều phớt lờ anh ấy, nhưng những người khác đã nhắn tin riêng cho anh ấy rằng họ nghĩ anh ấy đúng. “LinkedIn không phải lúc nào cũng là nơi đề cao tính xác thực,” anh ấy thừa nhận. Nhưng anh ấy lo lắng rằng nếu nguồn cấp dữ liệu của mình bị thay thế hoàn toàn bởi các bài đăng do AI tạo ra, nó sẽ trở nên ít giá trị hơn như một nguồn cung cấp ý tưởng hay.

LinkedIn là nơi lý tưởng để đưa ra những lời chỉ trích như vậy: Nền tảng này tương đối nghiêm túc, và hồ sơ người dùng thường gắn liền với cuộc sống nghề nghiệp của họ. So với các nền tảng mạng xã hội khác, LinkedIn ít bị tràn ngập bởi bot hơn. Đây là một trang web đề cao sự nỗ lực và thành tựu. Việc đăng nhập và hy vọng tìm thấy những hiểu biết thực sự là một hành động lạc quan. Nhưng việc nhìn thấy (hoặc nghĩ rằng mình nhìn thấy) sự giả mạo của AI có thể gây ra sự thất vọng lớn.

Gyanda Sachdeva, phó chủ tịch phụ trách sản phẩm của LinkedIn, cho biết trong một tuyên bố rằng mặc dù trí tuệ nhân tạo (AI) có thể hữu ích trong việc xem xét các bản nháp, nhưng “nội dung hấp dẫn nhất trên LinkedIn đến từ những hiểu biết chân thực và độc đáo” từ con người thật. Bà nói thêm rằng LinkedIn đã “xây dựng các hệ thống phòng thủ mạnh mẽ để chủ động phát hiện nội dung chất lượng thấp và không độc đáo” và đảm bảo rằng những nội dung như vậy “không được lan truyền rộng rãi”. LinkedIn cũng cung cấp một công cụ miễn phí cho người dùng để xác minh danh tính của họ và đang nỗ lực phát hiện các mẫu bài đăng và giảm số lượng bài đăng chất lượng thấp trên trang cá nhân của người dùng.

LinkedIn cung cấp cho người dùng trả phí một bộ công cụ AI để hỗ trợ họ viết hồ sơ, tin nhắn và bài đăng — mặc dù công ty cho biết họ khuyến khích người dùng chỉnh sửa nội dung trước khi gửi hoặc đăng. (Người dùng miễn phí không có các tính năng này, nhưng việc sao chép và dán từ ChatGPT vào bài đăng trên LinkedIn dĩ nhiên là rất dễ dàng.)

Manandhar-Richardson, người cũng làm tư vấn về AI cho các tổ chức phi lợi nhuận, dự đoán một cuộc “mèo vờn chuột” có thể xảy ra. Khi mọi người thay đổi cách viết của mình để ít giống AI hơn, AI có thể bắt đầu bắt chước cách viết mới đó. Sau đó, “mọi người, có thể cả tôi, sẽ bắt kịp cách viết của AI thế hệ mới nhất,” ông dự đoán. “Đó sẽ là một cuộc chiến không ngừng nghỉ.”

Mặc dù nhiều người khó chịu với những đoạn văn vụng về, rõ ràng là do AI viết, nhưng nhiều người lại cho biết họ thực sự thích những tác phẩm do AI viết, ít nhất là khi họ nghĩ rằng đó là do con người viết. Một nghiên cứu sơ bộ , chưa được bình duyệt, cho thấy sinh viên cao học ngành viết văn thích những đoạn văn do AI tạo ra hơn những đoạn văn do các tiểu thuyết gia đoạt giải viết trong gần hai phần ba trường hợp.

Những lời chỉ trích cho thấy mọi người đang thiếu tự tin về khả năng nhận biết đâu là thật – một vấn đề có thể trở nên nghiêm trọng hơn khi công nghệ phát triển. Đây là một trải nghiệm gây bất ổn, đặc biệt đối với những người làm việc trí thức, những người mà khả năng sử dụng ngôn từ viết là một phần quan trọng giúp họ có được lượng người theo dõi trên LinkedIn ngay từ đầu. Mọi người đang lợi dụng những lỗi ngữ pháp tầm thường để tạo dựng chỗ đứng trong thời điểm hỗn loạn này. Ý tưởng rằng một thủ thuật kỳ lạ nào đó có thể vạch trần những gì được viết bởi AI nghe có vẻ an tâm – nhưng giống như nhiều thủ thuật khác, nó không phải lúc nào cũng hiệu quả.

Và việc bị chỉ trích như vậy thực sự rất khó chịu. Vài tháng trước, Bryan M. Vance đã đăng tải một ấn bản mới của bản tin về các chương trình khuyến mãi thực phẩm tại Portland, Oregon. Gần như ngay lập tức, một người lạ trên Reddit đã cáo buộc anh ta sử dụng trí tuệ nhân tạo. Người đăng bài cho rằng bài viết của anh ta có đầy đủ các dấu hiệu nhận biết: dấu chấm đầu dòng bằng biểu tượng cảm xúc, dấu gạch ngang dài. “Đây không phải là lần đầu tiên tôi bị cáo buộc sử dụng AI,” Vance nói. Nhưng điều đó “vô cùng khó chịu” sau khi anh đã dành hơn tám tiếng đồng hồ để tự tay tìm kiếm các chương trình khuyến mãi thực phẩm và soạn thảo bài đăng của mình.

Vance, 34 tuổi, tự nhận mình là “người ủng hộ lâu năm của dấu gạch ngang dài” và thường xuyên sử dụng dấu chấm đầu dòng bằng biểu tượng cảm xúc trong công việc của mình với tư cách là nhà báo và chuyên gia chiến lược kỹ thuật số. Những sở thích đó, trước đây vốn vô hại, gần đây đã khiến anh trở thành mục tiêu của những người “cho rằng vì tôi dùng biểu tượng cảm xúc củ khoai tây, nên tôi là một bot AI”, anh nói. Điều đó thật khó chịu, và anh lo lắng về những ảnh hưởng xấu đến danh tiếng của mình. Nhưng anh cũng thừa nhận rằng trong thời điểm thay đổi công nghệ này, “mọi người đang sợ hãi, bối rối và cố gắng tìm hiểu xem làm thế nào để hiểu được nó”. Trong một số trường hợp, anh suy ngẫm, “điều đó làm nảy sinh tâm lý kiểm soát”.

(Lora Kelley / Bloomberg)